Rajasthan Economy, Polity & Schemes тАв Exam Study Note

Micro/Macro Economic Overview of Rajasthan Economy

Rajasthan Food Safety Officer (FSO 2026-27) Study Notes on Macro Economic Overview. Complete study material.

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдХрд╛ рд╕реВрдХреНрд╖реНрдо рдЕрд╡рд▓реЛрдХрди

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдХрд╛ рд╕реВрдХреНрд╖реНрдо рдЕрд╡рд▓реЛрдХрди

рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╕рдореАрдХреНрд╖рд╛ :- рдХрд┐рд╕реА рднреА рджреЗрд╢ рд╡ рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреА рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдХреА рд╕рдореАрдХреНрд╖рд╛ рдХрд░рдирд╛ред

рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдХреЗ  рдЧрдд рд╡рд░реНрд╖ рдХреЗ рдЖрдБрдХреЬреЛрдВ рдХрд╛ рдЕрдзреНрдпрдпрди рдЬрд┐рд╕рдореЗрдВ рд╕рдВрд╕рд╛рдзрди, рдЖрдзрд╛рд░рднреВрдд рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛, рдкреВрдБрдЬреА, рд╕реЗрд╡рд╛ рдХрд╛ рд╕реНрддрд░ рдХреИрд╕рд╛ рд╣реЛ рдЖрджрд┐ рдХрд╛ рдЕрдзреНрдпрдпрди рдХрд┐рдпрд╛ рдЬрд╛рддрд╛ рд╣реИред

рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╕рдореАрдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рдПрд╡рдВ рд╕рд╛рдВрдЦреНрдпрд┐рдХреА рдирд┐рджреЗрд╢рд╛рд▓рдп рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рджреЗрд╢ рд╡ рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреЗ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдПрд╡рдВ рдХреНрд░рд┐рдпрд╛рдиреНрд╡рд┐рдд рд╡рд┐рднрд┐рдиреНрди рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдореЛрдВ рдХреА рдкреНрд░рдЧрддрд┐ рдкрд░ рд╡рд┐рд╣рдВрдЧрдо рджреГрд╖реНрдЯрд┐ рдбрд╛рд▓рдиреЗ рдХрд╛ рдкреНрд░рдпрд╛рд╕ рдХрд┐рдпрд╛ рдЬрд╛рддрд╛ рд╣реИред

Note :- рдЖрдорддреМрд░ рдкрд░ рдХреЗрдиреНрджреНрд░реАрдп рд╡ рд░рд╛рдЬреНрдп рд╕рд░рдХрд╛рд░ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдмрдЬрдЯ рдкреНрд░рд╕реНрддреБрдд рдХрд░рдиреЗ рдХреЗ 1 рджрд┐рди рдкрд╣рд▓реЗ рд╡рд┐рддреНрдд рд╡рд┐рднрд╛рдЧ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╕рдореАрдХреНрд╖рд╛ рдкреНрд░рд╕реНрддреБрдд рдХреА рдЬрд╛рддреА рд╣реИред

10 рдлрд░рд╡рд░реА, 2023 рдХреЛ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╕рдореАрдХреНрд╖рд╛ 2022-23 рдкреНрд░рд╕реНрддреБрдд рдХреА рдЧрдИред

рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╕рдореАрдХреНрд╖рд╛ 2022-23 рдореЗрдВ рдХреБрд▓ 11 рдЕрдзреНрдпрд╛рдп рд╣реИ рдЬреЛ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдХреЗ рд╕рднреА рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдХреА рд╡рд░реНрддрдорд╛рди рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ- рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╕реНрдерд┐рддрд┐ рдХрд╛ рд╡рд┐рд╕реНрддреГрдд рдкрд░рд┐рджреГрд╢реНрдп рдкреНрд░рд╕реНрддреБрдд рдХрд░рддреЗ рд╣реИрдВред 

рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреА рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдореЗрдВ рдореБрдЦреНрдп рд╕рдВрдХреЗрддрдХ

рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреА рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдореЗрдВ  рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреА рд╡реНрдпрд╛рдЦреНрдпрд╛ рд╡рд┐рднрд┐рдиреНрди рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╕рдВрдХреЗрддрдХреЛрдВ рдЬреИрд╕реЗ рд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж, рд╢реБрджреНрдз рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж, рдкреНрд░рддрд┐ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рдЖрдп рдЖрджрд┐ рдХреЗ рдорд╛рдзреНрдпрдо рд╕реЗ рдХреА рдЬрд╛рддреА рд╣реИред рдпреЗ рд╕рдВрдХреЗрддрдХ рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреА рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдХреА рд╕рдордЧреНрд░ рдкреНрд░рдЧрддрд┐ рдХреЛ рдкреНрд░рджрд░реНрд╢рд┐рдд рдХрд░рддреЗ рд╣реИрдВред

рд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж

рд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж (рдЬреА.рдПрд╕.рдбреА.рдкреА.) рдПрдХ рдирд┐рд╢реНрдЪрд┐рдд рд╕рдордпрд╛рд╡рдзрд┐ рдХреЗ рджреМрд░рд╛рди рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреЗ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рдирд┐рд╖реНрдкрд╛рджрди рдХреЗ рдЖрдВрдХрд▓рди рдХрд╛ рдПрдХ рдкреНрд░рдореБрдЦ рд╕рд╛рдзрди рд╣реИред рдпрд╣ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреЗ рд╕реНрддрд░ рдореЗрдВ рдЖрдП рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рд╡ рдЗрд╕рдХреА рджрд┐рд╢рд╛ рдХреЛ рдЗрдВрдЧрд┐рдд рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред

рдкреНрд░рддрд┐рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рдЖрдп

рдкреНрд░рддрд┐ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рдЖрдп (рдкреА.рд╕реА.рдЖрдИ) рд╢реБрджреНрдз рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж (рдПрди.рдПрд╕.рдбреА.рдкреА.) рдХреЛ рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреА рдордзреНрдпрд╡рд░реНрд╖реАрдп рдХреБрд▓ рдЬрдирд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рд╕реЗ рд╡рд┐рднрд╛рдЬрд┐рдд рдХрд░ рдЖрдВрдХрд▓рд┐рдд рдХреА рдЬрд╛рддреА рд╣реИред рдкреНрд░рддрд┐ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рд▓реЛрдЧреЛрдВ рдХреЗ рдЬреАрд╡рди рд╕реНрддрд░ рдПрд╡рдВ рд╕рдВрдкрдиреНрдирддрд╛ рдХреА рд╕реВрдЪрдХ рд╣реИред

рдереЛрдХ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ

рдереЛрдХ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ (WPI) рд╕рдордЧреНрд░ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╕реНрддрд░ рдкрд░ рд╡реНрдпрд╛рдкрдХ рд░реВрдк рд╕реЗ рдХреАрдорддреЛрдВ рдореЗрдВ рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рдХреЛ рд╡реНрдпрдХреНрдд рдХрд░рдиреЗ рд╡рд╛рд▓рд╛ рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ рд╣реИ рдФрд░ рд╕рднреА рд╡реНрдпрд╛рдкрд╛рд░ рд╡ рд▓реЗрдирджреЗрдиреЛрдВ рдореЗрдВ рд╡рд╕реНрддреБрдУрдВ рдХреА рдХреАрдорддреЛрдВ рдореЗрдВ рдЙрддрд╛рд░-рдЪреЭрд╛рд╡ рдХрд╛ рдПрдХ рд╕рдВрдХреЗрддрдХ рд╣реИред

рд░рд╛рдЬреНрдп рдХрд╛ рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп рдереЛрдХ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ рдХрд╛ (рдЖрдзрд╛рд░ рд╡рд░реНрд╖ 1999тАУ2000 = 100) рд╡рд░реНрд╖ 2021 рдореЗрдВ 363.23 рд╕реЗ рдмреЭрдХрд░ рд╡рд░реНрд╖ 2022 (рдирд╡рдореНрдмрд░, 2022 рддрдХ) рдореЗрдВ 385.45 рд╣реЛ рдЧрдпрд╛, рдЬрд┐рд╕рдореЗрдВ 6. 12 рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд рдХреА рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░реНрдЬ рдХреА рдЧрдИред

A picture containing text, screenshot, number, font

Description automatically generated

рдереЛрдХ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ рдХрд╛ рдЖрдзрд╛рд░ рд╡рд░реНрд╖ 1999-2000 рд╣реИред рдереЛрдХ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ 3 рдЖрдзрд╛рд░ рдкрд░ рд▓рд┐рдП рдЬрд╛рддреЗ рд╣реИрдВ-

(i) рдкреНрд░рд╛рдердорд┐рдХ рд╡рд╕реНрддреБрдПрдБ

75

(ii) рдИрдВрдзрди

10

(iii) рд╡рд┐рдирд┐рд░реНрдорд┐рдд рд╡рд╕реНрддреБрдПрдБ

69

рдХреБрд▓

154 рд╡рд╕реНрддреБрдПрдБ

рдЙрдкрднреЛрдХреНрддрд╛ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ (CPI)

рдЙрдкрднреЛрдХреНрддрд╛ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ (CPI) рдЙрдкрднреЛрдЧ рдХреЗ рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп рд╕реЗ рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд░ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдЦрд░реАрджреА рдЧрдИ рдЪрдпрдирд┐рдд рд╡рд╕реНрддреБрдУрдВ рдФрд░ рд╕реЗрд╡рд╛рдУрдВ рдХреА рдЦреБрджрд░рд╛ рдХреАрдорддреЛрдВ рдХреЗ рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп рд╕реНрддрд░ рдореЗрдВ рд╕рдордп рдХреЗ рд╕рд╛рде рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рдХреЛ рдорд╛рдкрдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рддреИрдпрд╛рд░ рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рд╣реИред

рдЧрдд рд╡рд░реНрд╖ рдХреА рддреБрд▓рдирд╛ рдореЗрдВ рдорд╛рд╣ рдирд╡рдореНрдмрд░, 2022 рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп рдЙрдкрднреЛрдХреНрддрд╛ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ (рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рд╢реНрд░рдорд┐рдХ рдЖрдзрд╛рд░ рд╡рд░реНрд╖ 2016 = 100) рдореЗрдВ рдЕрд▓рд╡рд░ рдХреЗрдВрджреНрд░ рдореЗрдВ 4.38 рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд, рднреАрд▓рд╡рд╛реЬрд╛ рдХреЗрдВрджреНрд░ рдореЗрдВ 6.92 рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд, рдЬрдпрдкреБрд░ рдХреЗрдВрджреНрд░ рдореЗрдВ 6.04 рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд рддрдерд╛ рдЕрдЦрд┐рд▓ рднрд╛рд░рдд рдореЗрдВ 5.66 рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд рдХреА рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░реНрдЬ рдХреА рдЧрдИ рд╣реИред

рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЙрддреНрдкрд╛рджрди рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ (IIP) - рдпрд╣ рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЙрддреНрдкрд╛рджрди рдореЗрдВ рд╡реГрджреНрдзрд┐ рдХреЛ рдорд╛рдкрддрд╛ рд╣реИред

рдЗрд╕рдХреЗ рддреАрди рдЖрдзрд╛рд░ рд▓рд┐рдП рдЬрд╛рддреЗ рд╣реИрдВ-

(i) рд╡рд┐рдирд┐рд░реНрдорд┐рдд рдЙрддреНрдкрд╛рдж

(ii) рдИрдВрдзрди

(iii) рдЦрдирди

Macro Economic Overview Study Note Diagram 2

рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреЗ рдореБрдЦреНрдп рд╕реВрдЪрдХ

рдХреНрд░.рд╕рдВ.

рд╡рд┐рд╡рд░рдг

рдЗрдХрд╛рдИ

2021-22

2022-23

1.

рд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж

(рдЕ) рд╕реНрдерд┐рд░ (рд╡рд░реНрд╖ 2011-12) рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░      

(рдм) рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

 

рд░реБ. рдХрд░реЛреЬ

 

738922

1218193

 

799449

1413620

2.

рд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░

(рдЕ) рд╕реНрдерд┐рд░ (рд╡рд░реНрд╖ 2011-12) рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░  

(рдм) рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

 

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

 

11.36

19.50

 

8.19

16.04

3.

рд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдореВрд▓реНрдп рд╡рд░реНрджреНрдзрди рдореЗрдВ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░рд╡рд╛рд░ рдпреЛрдЧрджрд╛рди

рд╕реНрдерд┐рд░ (рд╡рд░реНрд╖ 2011-12) рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

(рдЕ) рдХреГрд╖рд┐

(рдм) рдЙрджреНрдпреЛрдЧ

(рд╕) рд╕реЗрд╡рд╛рдПрдБ

 

 

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

 

 

29.22

28.17

42.61

 

 

28.50

27.76

43.74

4.

рд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдореВрд▓реНрдпрд╡рд░реНрджреНрдзрди рдореЗрдВ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░рд╡рд╛рд░ рдпреЛрдЧрджрд╛рди

рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

(рдЕ) рдХреГрд╖рд┐

(рдм) рдЙрджреНрдпреЛрдЧ

(рд╕) рд╕реЗрд╡рд╛рдПрдБ

 

 

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

 

 

29.39

27.45

43.16

 

 

28.95

27.31

43.74

5.

рд╢реБрджреНрдз рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж

(рдЕ) рд╕реНрдерд┐рд░ (рд╡рд░реНрд╖ 2011-12) рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

(рдм) рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

 

рд░реБ. рдХрд░реЛреЬ

 

642668

1084845

 

694771

1259527

6.

рдкреНрд░рддрд┐ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рдЖрдп

(рдЕ) рд╕реНрдерд┐рд░ 2011-12рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

(рдм) рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

 

рд░реБ.

 

80545

135962

 

86134

156149

7.

рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЙрддреНрдкрд╛рджрди рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ рдЖрдзрд╛рд░рд╡рд░реНрд╖ 2011-12 = 100

рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ

133.97

134.65 (рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░  2022 рддрдХ)

8.

рдЕрдзрд┐рд╖реНрдард╛рдкрд┐рдд рдХреНрд╖рдорддрд╛ (рдКрд░реНрдЬрд╛)

рдореЗрдЧрд╛рд╡реЙрдЯ

23452

23487 (рдирд╡рдВрдмрд░ рддрдХ)

9.

рдереЛрдХ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди

 

371.22

9.93%

388.29 (рдирд╡рдВрдмрд░ рддрдХ)

4.60%

10.

рдХреБрд▓ рдЦрд╛рджреНрдпрд╛рдиреНрди рдЙрддреНрдкрд╛рджрди

рд▓рд╛рдЦ рдореЗрдВ рдЯрди

231.52 (рдЕрдВрддрд┐рдо)

253.99 (рдЕрдЧреНрд░рд┐рдо)

11.

рд╡рд╛рдгрд┐рдЬреНрдпрд┐рдХ рдмреИрдВрдХ рд╕рд╛рдЦ (рд╕рд┐рддрдореНрдмрд░)

тВ╣ рдХрд░реЛреЬ

375030

441569

 

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдХреА рдкреНрд░рдореБрдЦ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖рддрд╛рдУрдВ рдХрд╛ рдЕрдЦрд┐рд▓ рднрд╛рд░рдд рд╕реЗ рддреБрд▓рдирд╛рддреНрдордХ рд╡рд┐рд╡рд░рдг

рд╕реВрдЪрдХ

рд╡рд░реНрд╖

рдЗрдХрд╛рдИ

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди

рднрд╛рд░рдд

(i) рднреМрдЧреЛрд▓рд┐рдХ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░рдлрд▓

2011

рд▓рд╛рдЦ рд╡рд░реНрдЧ рдХрд┐рдореА.

3.42

32.87

(ii) рдЬрдирд╕рдВрдЦреНрдпрд╛

2011

рдХрд░реЛреЬ

6.85

121.09

(iii) рджрд╢рдХреАрдп рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░

2001-2011

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

21.3

17.7

(iv) рдЬрдирд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рдШрдирддреНрд╡

2011

рдЬрдирд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рдкреНрд░рддрд┐ рд╡рд░реНрдЧ рдХрд┐рдореА.

200

382

(v) рдХреБрд▓ рдЬрдирд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рд╕реЗ рд╢рд╣рд░реА рдЬрдирд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рдХрд╛ рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

2011

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

24.9

31.2

(vi) рдЕрдиреБрд╕реВрдЪрд┐рдд рдЬрд╛рддрд┐ рдХреА рдЬрдирд╕рдВрдЦреНрдпрд╛

2011

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

17.8

16.6

(vii) рдЕрдиреБрд╕реВрдЪрд┐рдд рдЬрдирдЬрд╛рддрд┐ рдХреА рдЬрдирд╕рдВрдЦреНрдпрд╛

2011

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

13.5

8.6

(viii) рд▓рд┐рдВрдЧрд╛рдиреБрдкрд╛рдд

2011

рдорд╣рд┐рд▓рд╛рдПрдБ рдкреНрд░рддрд┐ рд╣рдЬрд╛рд░ рдкреБрд░реБрд╖

928

943

(ix) рдмрд╛рд▓ рд▓рд┐рдВрдЧрд╛рдиреБрдкрд╛рдд (0-6 рд╡рд░реНрд╖)

2011

рдмрд╛рд▓рд┐рдХрд╛рдПрдБ рдкреНрд░рддрд┐ рд╣рдЬрд╛рд░ рдмрд╛рд▓рдХ

888

919

(x) рд╕рд╛рдХреНрд╖рд░рддрд╛ рджрд░

2011

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

66.1

73

(xi) рд╕рд╛рдХреНрд╖рд░рддрд╛ рджрд░ (рдкреБрд░реБрд╖)

2011

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

79.2

80.9

(xii) рд╕рд╛рдХреНрд╖рд░рддрд╛ рджрд░ (рдорд╣рд┐рд▓рд╛)

2011

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

52.1

64.6

(xiii) рдХрд╛рд░реНрдп рд╕рд╣рднрд╛рдЧрд┐рддрд╛ рджрд░

2011

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

43.6

39.8

(xiv) рдЕрд╢реЛрдзрд┐рдд рдЬрдиреНрдо рджрд░

2020

рдкреНрд░рддрд┐ рд╣рдЬрд╛рд░ рдордзреНрдп-рд╡рд░реНрд╖ рдЬрдирд╕рдВрдЦреНрдпрд╛

23.5

19.5

(xvi) рдЕрд╢реЛрдзрд┐рдд рдореГрддреНрдпреБ рджрд░

2020

рдкреНрд░рддрд┐ рд╣рдЬрд╛рд░ рдордзреНрдп-рд╡рд░реНрд╖ рдЬреАрд╡рд┐рдд рдЬрдиреНрдо

5.6

6.0

рд╢рд┐рд╢реБ рдореГрддреНрдпреБ рджрд░

2020

рдкреНрд░рддрд┐ рд╣рдЬрд╛рд░ рдЬреАрд╡рд┐рдд рдЬрдиреНрдо

32

28

(xvii) рдорд╛рддреГ рдореГрддреНрдпреБ рдЕрдиреБрдкрд╛рдд

2018-20

рдкреНрд░рддрд┐ рд▓рд╛рдЦ рдЬреАрд╡рд┐рдд рдЬрдиреНрдо

113

97

(xviii) рдЬрдиреНрдо рдХреЗ рд╕рдордп рдЬреАрд╡рди рдкреНрд░рддреНрдпрд╛рд╢рд╛

2016-20

рд╡рд░реНрд╖

69.4

70.0

рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреА рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛

 рдЕрдзреНрдпрд╛рдп тАУ 1 рд╡реГрд╣рджреН рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рдкреНрд░рд╡реГрддреНрддрд┐рдпреЛрдВ рдХрд╛ рдкрд░рд┐рджреГрд╢реНрдп

lрд╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп рдПрд╡рдВ рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд░ рдХрд▓реНрдпрд╛рдг рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп, рднрд╛рд░рдд рд╕рд░рдХрд╛рд░ рдХреЗ рдЕрдиреБрд╕рд╛рд░ рд╡рд░реНрд╖ 2022 рдореЗрдВ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдХреА рдЬрдирд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рд▓рдЧрднрдЧ 8.01 рдХрд░реЛреЬ рдЕрдиреБрдорд╛рдирд┐рдд рд╣реИред

lрдЬрдирд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рдХреЗ рдЕрдиреБрд╕рд╛рд░ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рджреЗрд╢ рдХрд╛ 7рд╡рд╛рдБ рд░рд╛рдЬреНрдп рд╣реИред

lрд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реБ рдЙрддреНрдкрд╛рдж (рдЬреА.рдПрд╕.рдбреА.рдкреА) рдПрд╡рдВ рднрд╛рд░рдд рдХрд╛ рд╕рдХрд▓ рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж (рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░) тВ╣ рдХрд░реЛреЬ

рд╡рд░реНрд╖

2021-22

2022-23

рдЬреА.рдПрд╕.рдбреА.рдкреА рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди

1218193

1413620

рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░ (%)

19.50

16.04

рдЬреА.рдбреА.рдкреА рднрд╛рд░рдд

23664637

27307751

рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░ (%)

19.5

15.4

lрдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░ рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреА рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдХрд╛ рдЖрдХрд╛рд░ (2022-23) рд▓рдЧрднрдЧ тВ╣14.14 рд▓рд╛рдЦ рдХрд░реЛреЬ рд╕рдВрднрд╛рд╡рд┐рдд рд╣реИ рд╡ рднрд╛рд░рдд рдХреА рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдХрд╛ тВ╣273.08 рд▓рд╛рдЦ рдХрд░реЛреЬ рд╕рдВрднрд╛рд╡рд┐рдд рд╣реИред

lрд╡рд░реНрд╖ 2022-23 рдХреЗ рджреМрд░рд╛рди рд░рд╛рдЬреНрдп рдХрд╛ рд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж рдХрд╛ рдЕрдВрд╢, рдЕрдЦрд┐рд▓ рднрд╛рд░рддреАрдп рд╕рдХрд▓ рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж рд╕реЗ 5.14% рддрдХ рдкрд╣реБрдБрдЪрдиреЗ рдХреА рд╕рдВрднрд╛рд╡рдирд╛ рд╣реИред

lрд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реБ рдЙрддреНрдкрд╛рдж (рдЬреА.рдПрд╕.рдбреА.рдкреА) рдПрд╡рдВ рднрд╛рд░рдд рдХрд╛ рд╕рдХрд▓ рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж (рд╕реНрдерд┐рд░ рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░) тВ╣ рдХрд░реЛреЬ

рд╡рд░реНрд╖

2021-22

2022-23

рдЬреА.рдПрд╕.рдбреА.рдкреА рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди

738922

799449

рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░ (%)

11.36

8.19

рдЬреА.рдбреА.рдкреА рднрд╛рд░рдд

14735515

15760363

рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░ (%)

8.7

7.0

рд╡рд░реНрд╖ 2022-23 рдХреЗ рдЕрдЧреНрд░рд┐рдо рдЕрдиреБрдорд╛рдиреЛрдВ рдХреЗ рдЕрдиреБрд╕рд╛рд░, рд╕реНрдерд┐рд░ (2011-12) рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░, рд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж рдЕрдиреБрдорд╛рди тВ╣7.99 рд▓рд╛рдЦ рдХрд░реЛрдбрд╝ рдЕрдиреБрдорд╛рдирд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рд╣реИ рдЬреЛ рдХрд┐ рд╡рд░реНрд╖ 2021-22 рдХреЗ тВ╣7.39 рд▓рд╛рдЦ рдХрд░реЛрдбрд╝ рд╕реЗ 8.19 рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд рдХреА рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░реНрд╢рд╛рддрд╛ рд╣реИрдВред

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдХрд╛ рд╢реБрджреНрдз рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж (тВ╣ рдХрд░реЛреЬ )

рд╡рд░реНрд╖

2021-22

2022-23

рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

1084845

1259527

рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░ (%)

19.49

16.10

рд╕реНрдерд┐рд░ рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

642668

694771

рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░ (%)

11.42

8.11

lрдкреНрд░рддрд┐ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рдЖрдп тАУ рдкреНрд░рддрд┐ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рдЖрдп рдХреА рдЧрдгрдирд╛ рд╢реБрджреНрдз рд░рд╛рдЬреНрдп рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж рдХреЛ рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреА рдХреБрд▓ рдЬрдирд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рд╕реЗ рд╡рд┐рднрд╛рдЬрд┐рдд рдХрд░ рдкреНрд░рд╛рдкреНрдд рдХреА рдЬрд╛рддреА рд╣реИред рдкреНрд░рддрд┐ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рдЖрдп рд▓реЛрдЧреЛрдВ рдХреЗ рдЬреАрд╡рди рд╕реНрддрд░ рдПрд╡рдВ рдХрд▓реНрдпрд╛рдг рдХрд╛ рд╕реВрдЪрдХ рд╣реИред

рд╡рд░реНрд╖

рднрд╛рд░рдд рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд

рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

рднрд╛рд░рдд рд╕реНрдерд┐рд░ рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░ (2011-12)

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рдирд╕реНрдерд┐рд░ рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

(2011-12)

2021-22 (тВ╣)

рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░  (%)

150007

18.3

91481

7.5

135962

18.10

80545

10.12

2022-23 (тВ╣)

рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░  (%)

170620

13.7

96522

5.5

156149

14.85

86134

6.94

рдкреНрд░рддрд┐ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рдЖрдп рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдореВрд▓реНрдпреЛрдВ рдкрд░ тАУ рдЕрдЧреНрд░рд┐рдо рдЕрдиреБрдорд╛рдиреЛрдВ рдХреЗ рдЕрдиреБрд╕рд╛рд░ рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдореВрд▓реНрдпреЛрдВ рдкрд░ рдкреНрд░рддрд┐ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рдЖрдп рд╡рд░реНрд╖ 2021-22 рдореЗрдВ тВ╣1,35,962 рдХреА рддреБрд▓рдирд╛ рдореЗрдВ рд╡рд░реНрд╖ 2022-23 рдореЗрдВ тВ╣ 1,56,149 рдЕрдиреБрдорд╛рдирд┐рдд рд╣реИ, рдЬреЛ рдЧрдд рд╡рд░реНрд╖ 2021-22 рдХреА рддреБрд▓рдирд╛ рдореЗрдВ рд╡рд░реНрд╖ 2022-23 рдореЗрдВ 14.85 рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд рдХреА рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░реНрд╢рд╛рддреА рд╣реИред

рдкреНрд░рддрд┐ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рдЖрдп рд╕реНрдерд┐рд░ (2011-12) рдореВрд▓реНрдпреЛрдВ рдкрд░ тАУ рдЕрдЧреНрд░рд┐рдо рдЕрдиреБрдорд╛рдиреЛрдВ рдХреЗ рдЕрдиреБрд╕рд╛рд░ рд╕реНрдерд┐рд░ (2011-12) рдореВрд▓реНрдпреЛрдВ рдкрд░ рдкреНрд░рддрд┐ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рдЖрдп рд╡рд░реНрд╖ 2021-22 рдореЗрдВ тВ╣80,545 рдХреА рддреБрд▓рдирд╛ рдореЗрдВ рд╡рд░реНрд╖ 2022-23 рдореЗрдВ тВ╣86,134 рдЕрдиреБрдорд╛рдирд┐рдд рд╣реИ, рдЬреЛ рдЧрдд рд╡рд░реНрд╖ 2021-22 рдХреА рддреБрд▓рдирд╛ рдореЗрдВ рд╡рд░реНрд╖ 2022-23 рдореЗрдВ 6.94 рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд рдХреА рд╡реГрджреНрдзрд┐ рдХреЛ рджрд░реНрд╢рд╛рддреА рд╣реИред

рдХреНрд╖реЗрддреНрд░рд╡рд╛рд░ рдпреЛрдЧрджрд╛рди (2022-23)

 

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд

рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд╕реНрдерд┐рд░ рдХреАрдорддреЛрдВ рдкрд░ (2011-12)

рдХреГрд╖рд┐

28.95%

28.50%

рдЙрджреНрдпреЛрдЧ

27.31%

27.76%

рд╕реЗрд╡рд╛

43.74%

43.74%

рдереЛрдХ рдПрд╡рдВ рдЙрдкрднреЛрдХреНрддрд╛ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ-

рд░рд╛рдЬреНрдп рдХрд╛ рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп рдереЛрдХ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ (рдЖрдзрд╛рд░ рд╡рд░реНрд╖ 1999-2000 = 100) рд╡рд░реНрд╖ 2021 рдореЗрдВ 363.23 рд╕реЗ рдмреЭрдХрд░ рд╡рд░реНрд╖ 2022 (рдирд╡рдВрдмрд░ рддрдХ) рдореЗрдВ 385.45 рд░рд╣рд╛ рд╣реИ рдЬреЛ рдХрд┐ 6.12% рдХреА рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░реНрд╢рд╛рддрд╛ рд╣реИред

рд╡рд╕реНрддреБ

рд╡рд╕реНрддреБрдУрдВ рдХреА рд╕рдВрдЦреНрдпрд╛

рд╡рд╕реНрддреБрдУрдВ рдХрд╛ рднрд╛рд░рд╛рдВрдХрди

рдкреНрд░рд╛рдердорд┐рдХ рд╡рд╕реНрддреБ

75

33.894

рд╡рд┐рдирд┐рд░реНрдорд┐рдд рдЙрддреНрдкрд╛рдж

69

49.853

рдИрдВрдзрди, рд╢рдХреНрддрд┐, рдкреНрд░рдХрд╛рд╢ рдПрд╡рдВ рдЙрдкрд╕реНрдиреЗрд╣рдХ

10

16.253

рдХреБрд▓

154

100

рд╡рд░реНрддрдорд╛рди рдореЗрдВ  рдЙрдкрднреЛрдХреНрддрд╛ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ рдорд╛рд╣ рд╕рд┐рддрдореНрдмрд░, 2020 рд╕реЗ рдЖрдзрд╛рд░ рд╡рд░реНрд╖ 2016=100 рдкрд░ рдЬрд╛рд░реА рдХрд┐рдП рдЬрд╛ рд░рд╣реЗ рд╣реИрдВ, рдЬрд┐рд╕рдореЗрдВ рд░рд╛рдЬреНрдп рдореЗрдВ рдЕрдЬрдореЗрд░ рдХреЗрдиреНрджреНрд░ рдХреЗ рд╕реНрдерд╛рди рдкрд░ рдЕрд▓рд╡рд░ рдХреЗрдиреНрджреНрд░ рдХреЛ рд╢рд╛рдорд┐рд▓ рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рд╣реИред

рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рд╢реНрд░рдорд┐рдХреЛрдВ рдХреЗ рдЙрдкрднреЛрдХреНрддрд╛ рдореВрд▓реНрдп рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ (рдЖрдзрд╛рд░ рд╡рд░реНрд╖ 2016=100) рдореЗрдВ рдирд╡рдВрдмрд░, 2022 рдореЗрдВ рдмреЭрддреА рдкреНрд░рд╡реГрддреНрддрд┐ рджреЗрдЦреА рдЧрдИ рд╣реИ, рдЬрд┐рд╕рдореЗрдВ рднреАрд▓рд╡рд╛реЬрд╛ рдХреЗрдВрджреНрд░ рдореЗрдВ 6.92%, рдЕрд▓рд╡рд░ рдХреЗрдВрджреНрд░ рдореЗрдВ 4.38%, рдЬрдпрдкреБрд░ рдХреЗрдВрджреНрд░ рдореЗрдВ  6.04% рдХреА рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░реНрдЬ рдХреА рдЧрдИред 

 

Related Notes in Rajasthan Economy, Polity & Schemes