Rajasthan Economy, Polity & Schemes тАв Exam Study Note

Industrial & Mining Investment Growth in Rajasthan

Rajasthan Food Safety Officer (FSO 2026-27) Study Notes on Mining & Industrial Growth. Complete study material.

рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдореЗрдВ рд╡реГрджреНрдзрд┐рдГ рдЦрдирди рдПрд╡рдВ рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдХрд╛ рддреНрд╡рд░рд┐рдд рд╡рд┐рдХрд╛рд╕

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕

рдореБрдЦреНрдп рд╡рд┐рд╢реЗрд╖рддрд╛рдПрдБ

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ рд╕рдореГрджреНрдз рдЦрдирд┐рдЬ рд╕рдВрд╕рд╛рдзрди, рд╣рд╕реНрддрд╢рд┐рд▓реНрдк, рд╣рдердХрд░рдШрд╛ рдФрд░ рдХреБрд╢рд▓ рд╢реНрд░рдорд┐рдХреЛрдВ рдХреА рдЙрдкрд▓рдмреНрдзрддрд╛ред

тЧП рд╕реВрдХреНрд╖реНрдо, рд▓рдШреБ рдФрд░ рдордзреНрдпрдо рдЙрджреНрдпрдо (MSME) рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдореЗрдВ рд╡рд┐рд╢рд╛рд▓ рд╕рдВрднрд╛рд╡рдирд╛рдПрдБред

тЧП рд░рддреНрди рдПрд╡рдВ рдЖрднреВрд╖рдг, рд╣рд╕реНрддрд╢рд┐рд▓реНрдк, рдЦрд╛рджреНрдп рдкреНрд░рд╕рдВрд╕реНрдХрд░рдг, рдСрдЯреЛ рдХрдореНрдкреЛрдиреЗрдВрдЯреНрд╕, рд╡рд╕реНрддреНрд░, рдЪрдордбрд╝рд╛ рдФрд░ рдкрддреНрдерд░ рдЙрджреНрдпреЛрдЧреЛрдВ рдХрд╛ рдордЬрдмреВрдд рдЖрдзрд╛рд░ред

тЧП рдФрджреНрдпреЛрдЧреАрдХреАрдХрд░рдг рдХреЛ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рд┐рдд рдХрд░рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдЕрдиреБрдХреВрд▓ рдиреАрддрд┐ рдФрд░ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рд╡рд╛рддрд╛рд╡рд░рдгред

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд░рд╛рдЬреНрдп рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдПрд╡рдВ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдирд┐рдЧрдо (рд░реАрдХреЛ)

тЧП 424 рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдХрд╛ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ред

тЧП 44,560 рд╕реЗ рдЕрдзрд┐рдХ рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЗрдХрд╛рдЗрдпрд╛рдБ рдХрд╛рд░реНрдпрд░рддред

тЧП рд╕реБрдЧрдо рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рд╡рд╛рддрд╛рд╡рд░рдг рдФрд░ рдмреБрдирд┐рдпрд╛рджреА рдврд╛рдБрдЪреЗ рдХрд╛ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ред

рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреА рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдореЗрдВ рдЙрджреНрдпреЛрдЧреЛрдВ рдХрд╛ рдпреЛрдЧрджрд╛рди

рд╕рдХрд▓ рдореВрд▓реНрдп рд╡рд░реНрдзрди (GVA) рдореЗрдВ рдпреЛрдЧрджрд╛рди

тЧП рдЙрджреНрдпреЛрдЧ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдХреА 2024-25 рдореЗрдВ рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░ 5.77%ред

тЧП 2011-12 рдореЗрдВ GVA тВ╣1.36 рд▓рд╛рдЦ рдХрд░реЛрдбрд╝ рд╕реЗ рдмрдврд╝рдХрд░ 2024-25 рдореЗрдВ тВ╣2.33 рд▓рд╛рдЦ рдХрд░реЛрдбрд╝ (рд╕реНрдерд┐рд░ рдореВрд▓реНрдп) рдФрд░ тВ╣4.26 рд▓рд╛рдЦ рдХрд░реЛрдбрд╝ (рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдореВрд▓реНрдп)ред

рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдХрд╛ рд░рд╛рдЬреНрдп рдореВрд▓реНрдп рд╡рд░реНрджреНрдзрди (рдЬреА.рдПрд╕.рд╡реА.рдП.) рдПрд╡рдВ рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░:  рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдПрд╡рдВ рд╕реНрдерд┐рд░ (2011-12) рдореВрд▓реНрдпреЛрдВ рдкрд░

                                                                   рдХрд░реЛреЬ рд░реБрдкрдпреЗ

рдпреЛрдЧрджрд╛рди

2023-24

2024-25

GSVA  рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд

              рд╡реГрджреНрдзрд┐ 

395333

426472

13.54%

7.88%

GSVA   рд╕реНрдерд┐рд░

             рд╡реГрджреНрдзрд┐

220646

233383

7.95%

5.77%

рдиреЛрдЯрдГ-рд╡рд░реНрд╖ 2023-24 рд╕рдВрд╢реЛрдзрд┐рдд рдЕрдиреБрдорд╛рди I, рд╡рд░реНрд╖ 2024-25 рдЕрдЧреНрд░рд┐рдо рдЕрдиреБрдорд╛рди

тЧП рд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдореВрд▓реНрдп рд╡рд░реНрдзрди (GSVA) рдореЗрдВ рдЙрджреНрдпреЛрдЧ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдХрд╛ рдпреЛрдЧрджрд╛рди 27.16%ред

рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдХреЗ рдЙрдк-рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдХрд╛ рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдореВрд▓реНрдпреЛрдВ рдкрд░ рдпреЛрдЧрджрд╛рди-2024-25

рдЙрджреНрдпреЛрдЧ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдХреЗ рдЙрдк-рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдХреА рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛

рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд

рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░

рдкрд┐рдЫрд▓реЗ рд╡рд░реНрд╖

рдХреА рддреБрд▓рдирд╛ рдореЗрдВ

рдЦрдирди рдПрд╡рдВ рдЙрддреНрдЦрдирди

12.15

3.59%

рд╡рд┐рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг

42.62

4.68%

рд╡рд┐рджреНрдпреБрдд, рдЧреИрд╕, рдЬрд▓рд╛рдкреВрд░реНрддрд┐ рдПрд╡рдВ рдЕрдиреНрдп

рдЙрдкрдпреЛрдЧреА рд╕реЗрд╡рд╛рдПрдБ

10.35

5.51%

рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг

34.88

8.60%

рд╡рд░реНрд╖ 2023-24 рдХреА рддреБрд▓рдирд╛ рдореЗрдВ 2024-25 рдореЗрдВ рд╡реГрджреНрдзрд┐ рджрд░

Mining & Industrial Growth Study Note Diagram 1

рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЙрддреНрдкрд╛рджрди рд╕реВрдЪрдХрд╛рдВрдХ (IIP)

тЧП рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЙрддреНрдкрд╛рджрди рдореЗрдВ рдЕрд▓реНрдкрдХрд╛рд▓рд┐рдХ рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрдиреЛрдВ рдХреЛ рдорд╛рдкрдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП IIP рдХрд╛ рд╕рдВрдХрд▓рдиред

тЧП рддреАрди рдкреНрд░рдореБрдЦ рд╕рдореВрд╣ тАУ рд╡рд┐рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг, рдЦрдирди, рдФрд░ рд╡рд┐рджреНрдпреБрддред

тЧП рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдкреНрд░рджрд░реНрд╢рди рдХрд╛ рдорд╛рд╕рд┐рдХ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг рдХрд┐рдпрд╛ рдЬрд╛рддрд╛ рд╣реИред

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди рдпреЛрдЬрдирд╛ 2024 (RIPS-2024)

рдореБрдЦреНрдп рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ рдФрджреНрдпреЛрдЧреАрдХрд░рдг рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ рджреЗрдирд╛ред

тЧП рд╕рддрддреН рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдФрд░ рд░реЛрдЬрдЧрд╛рд░ рдХреЗ рдЕрд╡рд╕рд░ рдмрдврд╝рд╛рдирд╛ред

тЧП рдирд╡рд╛рдЪрд╛рд░, рдкрд░реНрдпрд╛рд╡рд░рдгреАрдп рд╕реНрдерд┐рд░рддрд╛ рдФрд░ рд╣рд░рд┐рдд рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреЛ рдкреНрд░рд╛рдердорд┐рдХрддрд╛ рджреЗрдирд╛ред

рдкреНрд░рдореБрдЦ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖рддрд╛рдПрдБ

тЧП рдпреЛрдЬрдирд╛ рдХреА рд╢реБрд░реБрдЖрдд тАУ 8 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░ 2024

тЧП 2024-25 рдореЗрдВ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдкреНрд░рдЧрддрд┐ тАУ рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ тВ╣36,344.45 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХреЗ 410 рдЗрдХрд╛рдЗрдпреЛрдВ рдХреЛ рдкрд╛рддреНрд░рддрд╛ рдкреНрд░рдорд╛рдг рдкрддреНрд░ рдЬрд╛рд░реАред

рдирд┐рд╡реЗрд╢ рд╕рдмреНрд╕рд┐рдбреА тАУ

тЧП рд╡рд┐рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ тАУ тВ╣50 рдХрд░реЛрдбрд╝ рд╕реЗ рдЕрдзрд┐рдХ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдкрд░ 7 рд╡рд░реНрд╖реЛрдВ рддрдХ 75% рд░рд╛рдЬреНрдп рдХрд░ рд╕рдмреНрд╕рд┐рдбреАред

тЧП рд╕реЗрд╡рд╛ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ тАУ тВ╣25 рдХрд░реЛрдбрд╝ рд╕реЗ рдЕрдзрд┐рдХ рдирд┐рд╡реЗрд╢ (рдкрд░реНрдпрдЯрди рдореЗрдВ тВ╣10 рдХрд░реЛрдбрд╝) рдкрд░ 75% рд░рд╛рдЬреНрдп рдХрд░ рд╕рдмреНрд╕рд┐рдбреАред

рдЕрддрд┐рд░рд┐рдХреНрдд рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди тАУ

тЧП рдирд┐рдпреЛрдХреНрддрд╛ рдмреВрд╕реНрдЯрд░ (10-15%), рдереНрд░рд╕реНрдЯ рдмреВрд╕реНрдЯрд░ (10%), рдПрдВрдХрд░ рдмреВрд╕реНрдЯрд░ (20%)ред

тЧП 100% рд╡рд┐рджреНрдпреБрдд рд╢реБрд▓реНрдХ рдЫреВрдЯ (7 рд╡рд░реНрд╖), 100% рдордВрдбреА рд╢реБрд▓реНрдХ рдкреНрд░рддрд┐рдкреВрд░реНрддрд┐, рд╕реНрдЯрд╛рдВрдк рд╢реБрд▓реНрдХ рдкрд░ 75% рдЫреВрдЯред

рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди

тЧП 7 рдорд╛рдирдХ рдкреИрдХреЗрдЬ тАУ рд╡рд┐рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг, рд╕реЗрд╡рд╛рдПрдБ, MSME, рд╕реНрдЯрд╛рд░реНрдЯ-рдЕрдк, рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЕрд╡рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛, рдЕрдиреБрд╕рдВрдзрд╛рди рдПрд╡рдВ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ (R&D), рдЧреНрд▓реЛрдмрд▓ рдХреИрдкреЗрдмрд┐рд▓рд┐рдЯреА рд╕реЗрдВрдЯрд░ (GCC)ред

тЧП 3 рд░рд╛рдЬреНрдп рдкреНрд░рд╛рдердорд┐рдХрддрд╛рдПрдБ тАУ рд╣рд░рд┐рдд рд╡рд┐рдХрд╛рд╕, рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рд╕рдВрд╡рд░реНрдзрди, рдХреНрд╖рдорддрд╛ рд╡рд░реНрджреНрдзрдиред

тЧП рдкреНрд▓реЗрдЯрд┐рдирдо рдкреИрдХреЗрдЬ тАУ тВ╣3,000 рдХрд░реЛрдбрд╝ рд╕реЗ рдЕрдзрд┐рдХ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдкрд░ рд╡рд╛рд░реНрд╖рд┐рдХ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди рд╕реАрдорд╛ рдореЗрдВ рдЫреВрдЯред

MSME рдФрд░ рд╕реНрдЯрд╛рд░реНрдЯ-рдЕрдк рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди

тЧП MSME рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди тАУрдиреНрдпреВрдирддрдо рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХ рдирд╣реАрдВред

тЧП 7 рд╡рд░реНрд╖реЛрдВ рддрдХ 3-6% рдмреНрдпрд╛рдЬ рдЕрдиреБрджрд╛рди рдФрд░ 75% SGST рдкреНрд░рддрд┐рдкреВрд░реНрддрд┐ (10 рд╡рд░реНрд╖)ред

тЧП рд░реЛрдЬрдЧрд╛рд░ рд╕реГрдЬрди рдПрд╡рдВ рдкреВрдБрдЬреА рдЬреБрдЯрд╛рдиреЗ рд╣реЗрддреБ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рд╕рдмреНрд╕рд┐рдбреАред

рд╕реНрдЯрд╛рд░реНрдЯ-рдЕрдк рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди тАУ

тЧП рдорд╣рд┐рд▓рд╛ рдиреЗрддреГрддреНрд╡ рд╡рд╛рд▓реЗ рд╕реНрдЯрд╛рд░реНрдЯ-рдЕрдк рд╣реЗрддреБ 2 рд╡рд░реНрд╖ рддрдХ 100% SGST рдкреНрд░рддрд┐рдкреВрд░реНрддрд┐ред

рдЕрдиреНрдп рдорд╣рддреНрддреНрд╡рдкреВрд░реНрдг рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди

тЧП рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЕрд╡рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛ тАУ рд╡реЗрдпрд░рд╣рд╛рдЙрд╕, рдорд▓реНрдЯреА-рдореЙрдбрд▓ рд▓реЙрдЬрд┐рд╕реНрдЯрд┐рдХреНрд╕ рдкрд╛рд░реНрдХ (MMLP), рдХрдВрдЯреЗрдирд░ рдлреНрд░реЗрдЯ рд╕реНрдЯреЗрд╢рдиред

тЧП рдирдИ рдкрд╣рд▓ тАУ рдкрд░реНрдпрдЯрди, IT/ITES, рдбреНрд░реЛрди, рд░рдХреНрд╖рд╛, рдХреГрд╖рд┐-рддрдХрдиреАрдХ, рдЕрдкрд╢рд┐рд╖реНрдЯ рдкреБрдирд░реНрдЪрдХреНрд░рдг, рдЙрдЪреНрдЪ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдФрд░ рдХреМрд╢рд▓ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ред

рд░рд╛рдЗрдЬрд┐рдВрдЧ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдЧреНрд▓реЛрдмрд▓ рдЗрдиреНрд╡реЗрд╕реНрдЯрдореЗрдВрдЯ рд╕рдорд┐рдЯ 2024

рдореБрдЦреНрдп рд╡рд┐рд╢реЗрд╖рддрд╛рдПрдБ

тЧП рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп тАУ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдХреА рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдХреНрд╖рдорддрд╛ рдФрд░ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╕рдВрднрд╛рд╡рдирд╛рдУрдВ рдХреЛ рд╡реИрд╢реНрд╡рд┐рдХ рд╕реНрддрд░ рдкрд░ рдкреНрд░рд╕реНрддреБрдд рдХрд░рдирд╛ред

тЧП рдкреНрд░рддрд┐рднрд╛рдЧреА рджреЗрд╢ тАУ 32 рджреЗрд╢ (17 рднрд╛рдЧреАрджрд╛рд░ рджреЗрд╢)ред

тЧП рдкреНрд░рддрд┐рдирд┐рдзрд┐ тАУ 20,000+ рдирд┐рд╡реЗрд╢рдХ, рдЙрджреНрдпреЛрдЧ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖рдЬреНрдЮ, рд╕рд░рдХрд╛рд░реА рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░реАред

рдкреНрд░рдореБрдЦ рдЖрдпреЛрдЬрди тАУ

тЧП 8 рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп, 2 рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп, 8 рд╡рд┐рднрд╛рдЧреАрдп рдкреНрд░реА-рд╕рдорд┐рдЯ рдмреИрдардХреЗрдВред

тЧП 13 рд╡рд┐рд╖рдпрдЧрдд рд╕рддреНрд░ тАУ рдирд╡реАрдХрд░рдгреАрдп рдКрд░реНрдЬрд╛, рдЙрдиреНрдирдд рд╡рд┐рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг, рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рд╕рдВрд╡рд░реНрдзрди рдЖрджрд┐ред

тЧП 8 рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рднрд╛рдЧреАрджрд╛рд░реА рд╕рддреНрд░ред

рдкреНрд░рдореБрдЦ рдЖрдХрд░реНрд╖рдг

тЧП рдкреНрд░рд╡рд╛рд╕реА рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рдиреА рдХреЙрдиреНрдХреНрд▓реЗрд╡ тАУ рдкреНрд░рд╡рд╛рд╕реА рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рдиреА рдирд┐рд╡реЗрд╢рдХреЛрдВ рдХреЛ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рд┐рдд рдХрд░рдирд╛ред

тЧП MSME рдХреЙрдиреНрдХреНрд▓реЗрд╡ тАУ рд▓рдШреБ рдФрд░ рдордзреНрдпрдо рдЙрджреНрдпрдореЛрдВ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╕рдорд░реНрдерди рдПрд╡рдВ рд╕рдВрд╡рд╛рджред

тЧП рдЧреНрд▓реЛрдмрд▓ рдмрд┐рдЬрдиреЗрд╕ рдПрдХреНрд╕рдкреЛ тАУ 35,000+ рдЖрдЧрдВрддреБрдХ, рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдереАрдо рдкрд╡реЗрд▓рд┐рдпрди, рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдПрд╡рдВ рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдХрдВрдкрдирд┐рдпреЛрдВ рдХреА рднрд╛рдЧреАрджрд╛рд░реАред

рдкрд░рд┐рдгрд╛рдо рдПрд╡рдВ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдШреЛрд╖рдгрд╛рдПрдБ

тЧП тВ╣35 рд▓рд╛рдЦ рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХреЗ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рд╕рдордЭреМрддреЗ (MoU) рд╣рд╕реНрддрд╛рдХреНрд╖рд░рд┐рддред

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдХреЗ рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдФрд░ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреЗ рдирдП рдпреБрдЧ рдХреА рд╢реБрд░реБрдЖрддред

рдЖрдзрд╛рд░рднреВрдд рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛ рдХрд╛ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕

рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдПрд╡рдВ рдирд┐рд╡реЗрд╢

тЧП 36 рдЬрд┐рд▓рд╛ рдЙрджреНрдпреЛрдЧ рдПрд╡рдВ рд╡рд╛рдгрд┐рдЬреНрдп рдХреЗрдВрджреНрд░ рдФрд░ 8 рдЙрдк-рдХреЗрдВрджреНрд░ рдХрд╛рд░реНрдпрд░рддред

тЧП рд░реАрдХреЛ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдЖрдзреБрдирд┐рдХ рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдкрд╛рд░реНрдХреНрд╕ рдФрд░ рдЬреЛрдиреНрд╕ рдХрд╛ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ред

тЧП 2024-25 рдореЗрдВ 1,462.87 рдПрдХрдбрд╝ рднреВрдорд┐ рдЕрдзрд┐рдЧреНрд░рд╣рдг рдПрд╡рдВ 5 рдирдП рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рд╡рд┐рдХрд╕рд┐рддред

тЧП рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдкрд░ тВ╣309.52 рдХрд░реЛрдбрд╝ рд╡реНрдпрдп рдФрд░ тВ╣1,120.74 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХреА рд╡рд╕реВрд▓реАред

рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ (SIR) рдФрд░ рдЕрдзрд┐рдирд┐рдпрдо

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдЕрдзрд┐рдирд┐рдпрдо-2016 рдХреЗ рддрд╣рддреН рдирд┐рдпреЛрдЬрд┐рдд рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ред

тЧП рднрд┐рд╡рд╛рдбрд╝реА рдПрдХреАрдХреГрдд рдЯрд╛рдЙрдирд╢рд┐рдк (BIT) рдХреЛ SIR рдШреЛрд╖рд┐рддред

тЧП рдЬреЛрдзрдкреБрд░-рдкрд╛рд▓реА-рдорд╛рд░рд╡рд╛рдбрд╝ рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ (JPMIA) рд╡рд┐рдХрд╕рд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ рдЬрд╛ рд░рд╣рд╛ред

тЧП JPMIA рдореЗрдВ рддреАрди рдЪрд░рдгреЛрдВ рдореЗрдВ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХрд╛рд░реНрдп тАУ рднреВрдорд┐ рдЕрдзрд┐рдЧреНрд░рд╣рдг рдФрд░ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдпреЛрдЬрдирд╛рдПрдБред

тЧП рдЦреБрд╢рдЦреЗрдбрд╝рд╛-рднрд┐рд╡рд╛рдбрд╝реА-рдиреАрдорд░рд╛рдирд╛ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ (KBNIR) рдХреЛ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдШреЛрд╖рд┐рддред

рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдкрд╛рд░реНрдХ рдФрд░ рд╕реНрдкреЗрд╢рд▓ рдЬрд╝реЛрдиреНрд╕

тЧП рдореЗрдб рдЯреЗрдХ рдореЗрдбрд┐рдХрд▓ рдбрд┐рд╡рд╛рдЗрд╕ рдкрд╛рд░реНрдХ (рдмреЛрд░рд╛рдирд╛рдбрд╛, рдЬреЛрдзрдкреБрд░) тАУ 274 рдПрдХрдбрд╝ рднреВрдорд┐ рдкрд░ред

тЧП рдЗрдВрдЯреАрдЧреНрд░реЗрдЯреЗрдб рд░рд┐рд╕реЛрд░реНрд╕ рд░рд┐рдХрд╡рд░реА рдкрд╛рд░реНрдХ (рдЬрдпрдкреБрд░, рдЬрдорд╡рд╛рд░рд╛рдордЧрдврд╝) тАУ 48.21 рд╣реИрдХреНрдЯреЗрдпрд░ рдкрд░ред

тЧП 4 рдПрдЧреНрд░реЛ рдлреВрдб рдкрд╛рд░реНрдХ (рдЬреЛрдзрдкреБрд░, рдХреЛрдЯрд╛, рдЕрд▓рд╡рд░, рд╢реНрд░реАрдЧрдВрдЧрд╛рдирдЧрд░)ред

тЧП рд╕реНрдкреЛрд░реНрдЯреНрд╕ рдЧреБрдбреНрд╕ рдФрд░ рдЯреЙрдпрдЬ рдЬреЛрди (рднрд┐рд╡рд╛рдбрд╝реА) тАУ 56,576 рд╡рд░реНрдЧ рдореАрдЯрд░ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ред

тЧП рд░рддреНрди рдПрд╡рдВ рдЖрднреВрд╖рдг рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ (рд╕реАрддрд╛рдкреБрд░рд╛, рдЬрдпрдкреБрд░) тАУ рдЬреЗрдореНрд╕ рдмреЛрд░реНрд╕ рдХреА рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ред

тЧП рд╕реЛрд▓рд░ рдкреИрдирд▓ рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рдкрд╛рд░реНрдХ (рдХрд╛рдХрд╛рдгреА, рдЬреЛрдзрдкреБрд░)ред

тЧП рд╣рд╕реНрддрд╢рд┐рд▓реНрдк рдПрд╡рдВ рдлрд░реНрдиреАрдЪрд░ рдкрд╛рд░реНрдХ (рдмреЛрд░рд╛рдирд╛рдбрд╛, рдЬреЛрдзрдкреБрд░)ред

рдЕрдиреНрдп рдЖрдзрд╛рд░рднреВрдд рд╕реБрд╡рд┐рдзрд╛рдПрдБ

тЧП рдЗрдирд▓реИрдгреНрдб рдХрдВрдЯреЗрдирд░ рдбрд┐рдкреЛ (ICD) тАУ рдмрд╛рд╕рдиреА рд╕реЗ рд╕рд╛рд▓рд╛рд╡рд╛рд╕ рддрдХ рд╡рд┐рд╕реНрддрд╛рд░ред

тЧП рдПрдпрд░ рдХрд╛рд░реНрдЧреЛ рдХреЙрдореНрдкреНрд▓реЗрдХреНрд╕ (рдорд╛рдирд╕рд░реЛрд╡рд░, рдЬрдпрдкреБрд░) рдирд┐рд░реНрдорд╛рдгрд╛рдзреАрдиред

тЧП рдпреВрдирд┐рдЯреА рдореЙрд▓ рдкрд░рд┐рдпреЛрдЬрдирд╛ тАУ рдЬрдпрдкреБрд░ рдлрд┐рдирдЯреЗрдХ рдкрд╛рд░реНрдХ рдореЗрдВ рд╕реНрдерд╛рдкрд┐рддред

тЧП рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЗрдХрд╛рдЗрдпреЛрдВ рдХреЗ рд▓рд┐рдП 6 рдЕрдЧреНрдирд┐рд╢рдорди рдХреЗрдВрджреНрд░ рд╕реНрдерд╛рдкрд┐рддред

рдХрдиреЗрдХреНрдЯрд┐рд╡рд┐рдЯреА рдПрд╡рдВ рд▓реЙрдЬрд┐рд╕реНрдЯрд┐рдХреНрд╕

тЧП рджрд┐рд▓реНрд▓реА-рдореБрдВрдмрдИ рдЗрдВрдбрд╕реНрдЯреНрд░рд┐рдпрд▓ рдХреЙрд░рд┐рдбреЛрд░ (DMIC) тАУ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ KBNIR рдФрд░ JPMIA рд╡рд┐рдХрд╕рд┐рддред

тЧП рд╡реЗрд╕реНрдЯрд░реНрди рдбреЗрдбрд┐рдХреЗрдЯреЗрдб рдлреНрд░реЗрдЯ рдХреЙрд░рд┐рдбреЛрд░ (WDFC) тАУ 1,504 рдХрд┐рдореА рдореЗрдВ рд╕реЗ 38% рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд╕реЗ рд╣реЛрдХрд░ред

рдПрдо.рдПрд╕.рдПрдо.рдИ. рдФрд░ рд╕рдВрдмрдВрдзрд┐рдд рдпреЛрдЬрдирд╛рдПрдБ

рдПрдо.рдПрд╕.рдПрдо.рдИ. (рд╕реВрдХреНрд╖реНрдо, рд▓рдШреБ рдПрд╡рдВ рдордзреНрдпрдо рдЙрджреНрдпрдо) рдХреА рднреВрдорд┐рдХрд╛

тЧП рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЙрддреНрдкрд╛рджрди, рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд, рд░реЛрдЬрдЧрд╛рд░ рдФрд░ рдЙрджреНрдпрдорд┐рддрд╛ рд╕реГрдЬрди рдореЗрдВ рдорд╣рддреНрддреНрд╡рдкреВрд░реНрдг рдпреЛрдЧрджрд╛рдиред

тЧП 17 рд╕реВрдХреНрд╖реНрдо рдПрд╡рдВ рд▓рдШреБ рдЙрджреНрдпрдо рд╕реБрд╡рд┐рдзрд╛ рдкрд░рд┐рд╖рджреЛрдВ рдХрд╛ рдЧрдарди; рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ 754 рдорд╛рдорд▓реЛрдВ рдХрд╛ рдирд┐рд╕реНрддрд╛рд░рдгред

тЧП рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рдЬрд┐рд▓рд╛ рдХреЗрдВрджреНрд░ рдореЗрдВ рдПрдо.рдЖрдИ.рдПрдл.рд╕реА. (MSME рдирд┐рд╡реЗрд╢рдХ рд╕реБрд╡рд┐рдзрд╛ рдХреЗрдВрджреНрд░) рд╕реНрдерд╛рдкрд┐рддред

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдПрдо.рдПрд╕.рдПрдо.рдИ. рдиреАрддрд┐ 2024

тЧП рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рдФрд░ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕реБрджреГрдврд╝реАрдХрд░рдг рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ рджреЗрдиреЗ рд╣реЗрддреБ рд▓рд╛рдЧреВ, 31 рдорд╛рд░реНрдЪ 2029 рддрдХ рдкреНрд░рднрд╛рд╡реАред

рдореБрдЦреНрдп рдкреНрд░рд╛рд╡рдзрд╛рди:

тЧП тВ╣50 рдХрд░реЛрдбрд╝ рддрдХ рдХреЗ рдЛрдг рдкрд░ рдмреНрдпрд╛рдЬ рд╕рдмреНрд╕рд┐рдбреАред

тЧП рдПрдирдПрд╕рдИ/рдмреАрдПрд╕рдИ рд▓рд┐рд╕реНрдЯрд┐рдВрдЧ рдкрд░ тВ╣15 рд▓рд╛рдЦ рддрдХ рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ред

тЧП рдЙрдиреНрдирдд рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреА рдЦрд░реАрдж рдкрд░ 50% (тВ╣5 рд▓рд╛рдЦ рддрдХ) рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ред

тЧП рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп/рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдкреНрд░рдорд╛рдгрди рдХреЗ рд▓рд┐рдП 50% (тВ╣3 рд▓рд╛рдЦ рддрдХ) рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ред

тЧП рдбрд┐рдЬрд┐рдЯрд▓рд╛рдЗрдЬреЗрд╢рди рдФрд░ рдИ-рдХреЙрдорд░реНрд╕ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди рдкрд░ 75% рддрдХ рдХреА рд╕рдмреНрд╕рд┐рдбреАред

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд╕реВрдХреНрд╖реНрдо, рд▓рдШреБ рдПрд╡рдВ рдордзреНрдпрдо рдЙрджреНрдпрдо (рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ рдФрд░ рд╕рдВрдЪрд╛рд▓рди рдХреА рд╕реБрд╡рд┐рдзрд╛) рдЕрдзрд┐рдирд┐рдпрдо-2019

тЧП рд▓рд╛рдЧреВ- 17 рдЬреБрд▓рд╛рдИ,  2019

тЧП рд░рд╛рдЬ рдЙрджреНрдпреЛрдЧ рдорд┐рддреНрд░ рдкреЛрд░реНрдЯрд▓ рдХреЗ рдорд╛рдзреНрдпрдо рд╕реЗ рдкрдВрдЬреАрдХрд░рдгред

тЧП 'рдЖрд╢рдп рдХреА рдШреЛрд╖рдгрд╛' рдкрд░ 'рдкрд╛рд╡рддреА рдкреНрд░рдорд╛рдг рдкрддреНрд░' рдЬрд╛рд░реА; 5 рд╡рд░реНрд╖реЛрдВ рддрдХ рдирд┐рд░реАрдХреНрд╖рдгреЛрдВ рд╕реЗ рдЫреВрдЯред

тЧП рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ 1,888 рдкреНрд░рдорд╛рдг рдкрддреНрд░ рдЬрд╛рд░реА, рдЬрд┐рдирдореЗрдВ 954 рд╕реВрдХреНрд╖реНрдо, 576 рд▓рдШреБ рдФрд░ 358 рдордзреНрдпрдо рдЙрджреНрдпрдоред

рдПрдХреАрдХреГрдд рдХреНрд▓рд╕реНрдЯрд░ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдпреЛрдЬрдирд╛ (ICDP)

тЧП 8 рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рд╕реЗ рд▓рд╛рдЧреВ, 31 рдорд╛рд░реНрдЪ 2029 рддрдХ рдкреНрд░рднрд╛рд╡реАред

тЧП рд▓рдХреНрд╖реНрдп: 15 рдХреНрд▓рд╕реНрдЯрд░ рд╡рд┐рдХрд╕рдд рдХрд░рдирд╛ ред

рдкреНрд░рдореБрдЦ рдШрдЯрдХ:

тЧП рдХреМрд╢рд▓ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕, рдбрд┐рдЬрд╝рд╛рдЗрди, рд╡рд┐рдкрдгрди рдЖрджрд┐ рдХреЗ рд▓рд┐рдП тВ╣50 рд▓рд╛рдЦ рддрдХ рдХреА рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ред

тЧП рдХрдЪреНрдЪреЗ рдорд╛рд▓ рдХреЗ рдбрд┐рдкреЛ рд╕рдВрдЪрд╛рд▓рди рд╣реЗрддреБ 8% рдмреНрдпрд╛рдЬ рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ред

тЧП рд╡рд╛рд░реНрд╖рд┐рдХ рдИ-рдХреЙрдорд░реНрд╕ рдмрд┐рдХреНрд░реА рдкрд░ тВ╣50,000 рддрдХ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рдиред

тЧП MSME рдХреНрд▓рд╕реНрдЯрд░ рд╣реЗрддреБ тВ╣10 рдХрд░реЛрдбрд╝ рддрдХ рдХреА рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ред

рд▓рдШреБ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреЗрдВрджреНрд░ рдПрд╡рдВ MSME рдХреНрд▓рд╕реНрдЯрд░ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо (MSECDP)

тЧП рдЧреНрд░рд╛рдореАрдг рдФрд░ рдЕрд╡рд┐рдХрд╕рд┐рдд рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдореЗрдВ рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдмреБрдирд┐рдпрд╛рджреА рдврд╛рдБрдЪрд╛ рд╡рд┐рдХрд╕рд┐рдд рдХрд░рдиреЗ рд╣реЗрддреБред

тЧП тВ╣225.54 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХреА 36 рдкрд░рд┐рдпреЛрдЬрдирд╛рдУрдВ рдХреЛ рд╕реНрд╡реАрдХреГрддрд┐, рдЬрд┐рдирдореЗрдВ рд╕реЗ 34 рдкреВрд░реНрдгред

тЧП рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ тВ╣172.40 рдХрд░реЛрдбрд╝ рд╡реНрдпрдпред

рдкреАрдПрдо рд╡рд┐рд╢реНрд╡рдХрд░реНрдорд╛ рдпреЛрдЬрдирд╛

тЧП рдХрд╛рд░реАрдЧрд░реЛрдВ рдПрд╡рдВ рд╢реНрд░рдорд┐рдХреЛрдВ рдХреЗ рдХреМрд╢рд▓, рдЖрдп рдФрд░ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рд╕реБрдзрд╛рд░ рд╣реЗрддреБред

тЧП рдЗрд╕ рдпреЛрдЬрдирд╛ рдореЗрдВ рдмрдврд╝рдИрдЧреАрд░реА, рд▓реЛрд╣рд╛рд░, рдорд┐рдЯреНрдЯреА рдХреЗ рдмрд░реНрддрди, рд╕рд┐рд▓рд╛рдИ рдФрд░ рдЕрдиреНрдп рд╕рд╣рд┐рдд 18 рдЯреНрд░реЗрдб рд╢рд╛рдорд┐рд▓ рд╣реИрдВред

тЧП рд▓рд╛рдн: тВ╣15,000 рддрдХ рдЯреВрд▓рдХрд┐рдЯ рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ред

тЧП 5% рдмреНрдпрд╛рдЬ рдкрд░ рдЛрдг, рджреЛ рдХрд┐рд╕реНрддреЛрдВ рдореЗрдВ тВ╣1 рд▓рд╛рдЦ (18 рдорд╛рд╣) рдФрд░ тВ╣2 рд▓рд╛рдЦ (30 рдорд╛рд╣) рддрдХ рдмрд┐рдирд╛ рдЧрд╛рд░рдВрдЯреА рдЛрдгред

тЧП рдбрд┐рдЬрд┐рдЯрд▓ рд▓реЗрдирджреЗрди рдкрд░ тВ╣1 рдкреНрд░рддрд┐ рдЯреНрд░рд╛рдВрдЬреЗрдХреНрд╢рди рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рдиред

тЧП рдкреНрд░рддрд┐рджрд┐рди тВ╣500 рдХреЗ рд╕реНрдЯрд╛рдЗрдкреЗрдб рдХреЗ рд╕рд╛рде 5-7 рджрд┐рд╡рд╕ рдХрд╛ рдмреБрдирд┐рдпрд╛рджреА рдкреНрд░рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рдФрд░ 15 рджрд┐рд╡рд╕ рдХрд╛ рдЙрдиреНрдирдд рдкреНрд░рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг

тЧП рдЕрдм рддрдХ рдХреА рдкреНрд░рдЧрддрд┐:

тЧП 20.57 рд▓рд╛рдЦ рдЖрд╡реЗрджрди рдкреНрд░рд╛рдкреНрдд, 2.17 рд▓рд╛рдЦ рд╕рддреНрдпрд╛рдкрд┐рддред

тЧП 1.42 рд▓рд╛рдЦ рд▓рд╛рднрд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рдХреЛ рдкреНрд░рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгред

тЧП 23,473 рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐рдпреЛрдВ рдХреЛ рдЛрдг рд╕реНрд╡реАрдХреГрддред

рдореБрдЦреНрдпрдордВрддреНрд░реА рд▓рдШреБ рдЙрджреНрдпреЛрдЧ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди рдпреЛрдЬрдирд╛ (MLUPY)

тЧП "рдореБрдЦреНрдпрдордВрддреНрд░реА рд▓рдШреБ рдЙрджреНрдпреЛрдЧ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди рдпреЛрдЬрдирд╛" 13 рджрд┐рд╕рдореНрдмрд░, 2019 рдХреЛ рдЕрдзрд┐рд╕реВрдЪрд┐рдд рдХрд░ 17  рджрд┐рд╕рдореНрдмрд░, 2019 рд╕реЗ рдкреНрд░рд╛рд░рдореНрдн рдХрд░ рджреА рдЧрдИ рд╣реИред

тЧП рд╡рд┐рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг, рд╕реЗрд╡рд╛, рд╡реНрдпрд╛рдкрд╛рд░ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдореЗрдВ рдирдП рдЙрджреНрдпрдореЛрдВ рдХреЛ тВ╣10 рдХрд░реЛрдбрд╝ рддрдХ рдХрд╛ рдЛрдгред

тЧП рдмреНрдпрд╛рдЬ рд╕рдмреНрд╕рд┐рдбреА:

тЧП тВ╣25 рд▓рд╛рдЦ рддрдХ рдХреЗ рдЛрдг рдкрд░ 8%ред

тЧП тВ╣5 рдХрд░реЛрдбрд╝ рддрдХ рдХреЗ рдЛрдг рдкрд░ 6%ред

тЧП тВ╣10 рдХрд░реЛрдбрд╝ рддрдХ рдХреЗ рдЛрдг рдкрд░ 5%ред

тЧП рдЕрдм рддрдХ рдХреА рдкреНрд░рдЧрддрд┐:

тЧП 3,616 рдЙрджреНрдпрдорд┐рдпреЛрдВ рдХреЛ тВ╣1,103.51 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХрд╛ рдЛрдгред

тЧП тВ╣172.92 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХрд╛ рдмреНрдпрд╛рдЬ рдЕрдиреБрджрд╛рдиред

рдбреЙ. рднреАрдорд░рд╛рд╡ рдЕрдВрдмреЗрдбрдХрд░ рджрд▓рд┐рдд-рдЖрджрд┐рд╡рд╛рд╕реА рдЙрджреНрдпрдо рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди рдпреЛрдЬрдирд╛

тЧП рдЕрдиреБрд╕реВрдЪрд┐рдд рдЬрд╛рддрд┐/рдЬрдирдЬрд╛рддрд┐ рдХреЗ рдЧреИрд░-рдХреГрд╖рд┐ рдЙрджреНрдпрдореЛрдВ рдХреЛ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рдиред

тЧП рдмреНрдпрд╛рдЬ рд╕рдмреНрд╕рд┐рдбреА:

тЧП тВ╣25 рд▓рд╛рдЦ рддрдХ рдХреЗ рдЛрдг рдкрд░ 9%ред

тЧП тВ╣5 рдХрд░реЛрдбрд╝ рддрдХ рдХреЗ рдЛрдг рдкрд░ 7%ред

тЧП тВ╣10 рдХрд░реЛрдбрд╝ рддрдХ рдХреЗ рдЛрдг рдкрд░ 6%ред

тЧП рдЕрдм рддрдХ рдХреА рдкреНрд░рдЧрддрд┐:

тЧП 503 рд▓рд╛рднрд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рдХреЛ тВ╣131.49 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХрд╛ рдЛрдгред

тЧП тВ╣30.32 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдорд╛рд░реНрдЬрд┐рди рдордиреА рдЕрдиреБрджрд╛рдиред

тЧП тВ╣6.17 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдмреНрдпрд╛рдЬ рд╕рдмреНрд╕рд┐рдбреАред

рдореБрдЦреНрдпрдордВрддреНрд░реА рдпреБрд╡рд╛ рдЙрджреНрдпрдо рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди рдпреЛрдЬрдирд╛

тЧП рдореБрдЦреНрдпрдордВрддреНрд░реА рдпреБрд╡рд╛ рдЙрджреНрдпрдо рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди рдпреЛрдЬрдирд╛ рдХреЛ рджрд┐рдирд╛рдВрдХ 19 рдордИ, 2023 рдХреЛ рдЕрдзрд┐рд╕реВрдЪрд┐рдд рдХрд░ рджрд┐рдирд╛рдВрдХ 01 рдЕрдкреНрд░реИрд▓, 2023 рд╕реЗ рд▓рд╛рдЧреВ рдХреА рдЧрдИ рдереАред

тЧП 18-35 рд╡рд░реНрд╖ рдХреЗ рдпреБрд╡рд╛ рдЙрджреНрдпрдорд┐рдпреЛрдВ рдХреЛ тВ╣1 рдХрд░реЛрдбрд╝ рддрдХ рдХрд╛ рдЛрдгред

тЧП рдмреНрдпрд╛рдЬ рдЕрдиреБрджрд╛рди: тВ╣25 рд▓рд╛рдЦ рддрдХ 8%ред

тЧП тВ╣25 рд▓рд╛рдЦ - тВ╣1 рдХрд░реЛрдбрд╝ рддрдХ 6%ред

рдЕрдм рддрдХ рдХреА рдкреНрд░рдЧрддрд┐:

тЧП 287 рдЖрд╡реЗрджрдХреЛрдВ рдХреЛ тВ╣74.56 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХрд╛ рдЛрдгред

тЧП тВ╣122.75 рд▓рд╛рдЦ рдмреНрдпрд╛рдЬ рдЕрдиреБрджрд╛рдиред

тЧП тВ╣427.49 рд▓рд╛рдЦ рдорд╛рд░реНрдЬрд┐рди рдордиреА рдЕрдиреБрджрд╛рдиред

рдПрдо.рдПрд╕.рдПрдо.рдИ. рдкрдВрдЬреАрдХрд░рдг рдФрд░ рд░реЛрдЬрдЧрд╛рд░ рд╕реГрдЬрди

тЧП 1 рдЬреБрд▓рд╛рдИ, 2020 рдХреЛ 'рдЙрджреНрдпрдо рдкрдВрдЬреАрдХрд░рдг рдкреЛрд░реНрдЯрд▓' рд▓реЙрдиреНрдЪред

тЧП рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ:

тЧП 4,07,381 рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЗрдХрд╛рдЗрдпрд╛рдБ рдкрдВрдЬреАрдХреГрддред

тЧП тВ╣8,709.65 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХрд╛ рдирд┐рд╡реЗрд╢ред

тЧП 23,08,337 рд▓реЛрдЧреЛрдВ рдХреЛ рд░реЛрдЬрдЧрд╛рд░ рдХреА рд╕рдВрднрд╛рд╡рдирд╛ред

рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ рдЙрджреНрдпреЛрдЧреЛрдВ рдХреЛ рд╡рд┐рднрд┐рдиреНрди рдпреЛрдЬрдирд╛рдУрдВ рдХреЗ рддрд╣рддреН рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ рдкреНрд░рджрд╛рди рдХреА рдЬрд╛рддреА рд╣реИред

тЧП рд░реАрдХреЛ рдиреЗ 2024-25 (рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ) рдореЗрдВ тВ╣14.56 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХрд╛ рдЛрдг рд╡рд┐рддрд░рд┐рдд рдФрд░ тВ╣67.23 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХреА рд╡рд╕реВрд▓реА рдХреАред

тЧП рднрд╛рд░рдд рд╕рд░рдХрд╛рд░ рдиреЗ рднрд┐рд╡рд╛рдбрд╝реА рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЕрдкрд╢рд┐рд╖реНрдЯ рдкреНрд░рдмрдВрдзрди рдкрд░рд┐рдпреЛрдЬрдирд╛ рдХреЗ рд▓рд┐рдП тВ╣146 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХреА рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ рджреАред

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд╡рд┐рддреНрдд рдирд┐рдЧрдо (RFC) рдиреЗ 31 рдорд╛рд░реНрдЪ, 2024 рддрдХ 84,595 рдЗрдХрд╛рдЗрдпреЛрдВ рдХреЛ тВ╣8,918 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХрд╛ рдЛрдг рджрд┐рдпрд╛ред

тЧП рдпреБрд╡рд╛ рдЙрджреНрдпрдорд┐рддрд╛ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди рдпреЛрдЬрдирд╛ (YUPY) рдХреЗ рддрд╣рддреН 622 рдЗрдХрд╛рдЗрдпреЛрдВ рдХреЛ тВ╣637.76 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХреЗ рдЛрдг рд╡рд┐рддрд░рд┐рдд рдХрд┐рдП рдЧрдПред

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд▓рдШреБ рдЙрджреНрдпреЛрдЧ рдирд┐рдЧрдо (RSIC) рд╣рд╕реНрддрд╢рд┐рд▓реНрдк рд╡рд╕реНрддреБрдУрдВ рдХреЗ рд╡рд┐рдкрдгрди рдореЗрдВ рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред

тЧП 2024-25 (рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ) рдореЗрдВ рд╣рд╕реНрддрд╢рд┐рд▓реНрдк рдЙрддреНрдкрд╛рджреЛрдВ рдХреА рдмрд┐рдХреНрд░реА тВ╣12.62 рдХрд░реЛрдбрд╝ рд░рд╣реАред

тЧП `RSIC рдиреЗ 2024-25 рдореЗрдВ 55 рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЗрдХрд╛рдЗрдпреЛрдВ рдХреЛ рд╡рд┐рднрд┐рдиреНрди рдЙрддреНрдкрд╛рджреЛрдВ рдХреА рдЖрдкреВрд░реНрддрд┐ рд╕реЗ рд▓рд╛рднрд╛рдиреНрд╡рд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ред

тЧП рдЦрд╛рджреА рд╡рд╕реНрддреНрд░реЛрдВ рдкрд░ 2 рдЕрдХреНрдЯреВрдмрд░, 2024 рд╕реЗ 30 рдЬрдирд╡рд░реА, 2025 рддрдХ 50% рдЫреВрдЯ рджреА рдЧрдИред

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рд╕рдВрд╡рд░реНрдзрди рдкрд░рд┐рд╖рдж (REPC) рдиреЗ 90 рдирд┐рд░реНрдпрд╛рддрдХреЛрдВ рдХреЛ тВ╣90 рд▓рд╛рдЦ рдХрд╛ рдЕрдиреБрджрд╛рди рджрд┐рдпрд╛ред

рдИрдЬ рдСрдл рдбреВрдЗрдВрдЧ рдмрд┐рдЬрдиреЗрд╕

тЧП рд░рд╛рдЬ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдкреЛрд░реНрдЯрд▓ рдХреЗ рдЬрд░рд┐рдП тВ╣10 рдХрд░реЛрдбрд╝ рд╕реЗ рдЕрдзрд┐рдХ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдкреНрд░рд╕реНрддрд╛рд╡реЛрдВ рдХреЛ рдордВрдЬреВрд░реА рдорд┐рд▓рддреА рд╣реИред

тЧП 2024 рдореЗрдВ тВ╣6,348.18 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХреЗ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рд╡рд╛рд▓реЗ 98 рдЖрд╡реЗрджрди рд╕реНрд╡реАрдХреГрдд рд╣реБрдПред

тЧП рд░реАрдХреЛ рдиреЗ рдЬреАрдПрд╕рдЯреА рдФрд░ рдЯреАрдбреАрдПрд╕ рдЬреИрд╕реА рд╕реЗрд╡рд╛рдУрдВ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдореЛрдмрд╛рдЗрд▓ рдПрдк рд▓реЙрдиреНрдЪ рдХрд┐рдпрд╛ред

тЧП рднреВрдЦрдВрдбреЛрдВ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдЬреАрдЖрдИрдПрд╕ рдкреНрд░рдгрд╛рд▓реА рд▓рд╛рдЧреВ рдХреА рдЧрдИред

тЧП рд╡рд┐рд╡рд╛рдж рд╕рдорд╛рдзрд╛рди рд╣реЗрддреБ рд░рд╛рдЬреНрдп рдФрд░ рдЬрд┐рд▓рд╛ рд╕реНрддрд░ рдкрд░ DRM рддрдВрддреНрд░ рд╕реНрдерд╛рдкрд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛, 2024-25 рдореЗрдВ 114 рдмреИрдардХреЗрдВ рдЖрдпреЛрдЬрд┐рдд рд╣реБрдИрдВред

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд╕рд░рдХрд╛рд░ рд╡реНрдпрд╛рдкрд╛рд░ рд╕реБрдзрд╛рд░ рдХрд╛рд░реНрдп рдпреЛрдЬрдирд╛ (BRAP) 2024 рдХреЛ рд▓рд╛рдЧреВ рдХрд░ рд░рд╣реА рд╣реИред

рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рдорд╣рддреНрддреНрд╡

тЧП рд░рд╛рдЬреНрдп рд╕рд░рдХрд╛рд░ рдиреЗ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рдХреЛ рдкреНрд░рдореБрдЦ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдкрд╣рдЪрд╛рдирд╛ рд╣реИред

тЧП рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рд╕реЗ рд╡рд┐рджреЗрд╢реА рдореБрджреНрд░рд╛ рдЕрд░реНрдЬрди рдХреЗ рд╕рд╛рде-рд╕рд╛рде рдмрд╛рдЬрд╛рд░ рдЕрд╡рд╕рд░реЛрдВ рдХрд╛ рд╡рд┐рд╕реНрддрд╛рд░ рдФрд░ рддрдХрдиреАрдХреА рдЙрдиреНрдирддрд┐ рд╣реЛрддреА рд╣реИред

Mining & Industrial Growth Study Note Diagram 2

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд╕реЗ рдЗрдВрдЬреАрдирд┐рдпрд░рд┐рдВрдЧ рд╡рд╕реНрддреБрдПрдВ, рд░рддреНрди рдПрд╡рдВ рдЖрднреВрд╖рдг, рдзрд╛рддреБ, рд╡рд╕реНрддреНрд░ рдПрд╡рдВ рд╣рд╕реНрддрд╢рд┐рд▓реНрдк рдкреНрд░рдореБрдЦ рдирд┐рд░реНрдпрд╛рддрдХ рд╡рд╕реНрддреБрдПрдБ рд╣реИрдВ, рдЬрд┐рдирдХрд╛ рдХреБрд▓ рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рдореЗрдВ 65% рд╕реЗ рдЕрдзрд┐рдХ рдпреЛрдЧрджрд╛рди рд╣реИред

тЧП рд╡рд░реНрд╖ 2023-24 рдореЗрдВ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд╕реЗ тВ╣83,704.24 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХрд╛ рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рд╣реБрдЖред

Mining & Industrial Growth Study Note Diagram 3

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди рдиреАрддрд┐ 2024

тЧП рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рд╡реГрджреНрдзрд┐ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ рджреЗрдиреЗ рдФрд░ рд▓рдШреБ рдПрд╡рдВ рдордзреНрдпрдо рдЙрджреНрдпрдореЛрдВ (SME) рдХреЛ рд╕рдорд░реНрдерди рджреЗрдиреЗ рдкрд░ рдзреНрдпрд╛рди рдХреЗрдВрджреНрд░рд┐рддред

тЧП рдиреАрддрд┐ рдХреЗ рддрд╣рддреН рдкреНрд░рдореБрдЦ рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛:

тЧП рдорд╛рд▓ рдвреБрд▓рд╛рдИ рдЕрдиреБрджрд╛рди

тЧП рд╡рд┐рдкрдгрди рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛

тЧП рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рджрд╕реНрддрд╛рд╡реЗрдЬреАрдХрд░рдг рдФрд░ рдкреНрд░рдорд╛рдгрди рдореЗрдВ рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛

тЧП рдЙрддреНрдкрд╛рдж рдкрд░реАрдХреНрд╖рдг рдЕрдиреБрджрд╛рди

тЧП рдИ-рдХреЙрдорд░реНрд╕ рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рд╕реБрд╡рд┐рдзрд╛

тЧП рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рдХреНрд░реЗрдбрд┐рдЯ рдмреАрдорд╛

тЧП рдиреАрддрд┐ рдХреЗ рдкреНрд░рдореБрдЦ рд▓рдХреНрд╖реНрдп:

тЧП рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд-рдЙрдиреНрдореБрдЦ рдХреНрд▓рд╕реНрдЯрд░ рд╡рд┐рдХрд╕рд┐рдд рдХрд░рдирд╛

тЧП MSME рдХреЛ рд▓рдХреНрд╖рд┐рдд рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛ рдкреНрд░рджрд╛рди рдХрд░рдирд╛

тЧП рдХреМрд╢рд▓ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдФрд░ рддрдХрдиреАрдХреА рдЕрдкрдирд╛рдиреЗ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ рджреЗрдирд╛

тЧП рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╡реНрдпрд╛рдкрд╛рд░ рдореЗрд▓реЛрдВ рдФрд░ рдбрд┐рдЬрд┐рдЯрд▓ рдкреНрд▓реЗрдЯрдлреЙрд░реНрдо рдХрд╛ рдЙрдкрдпреЛрдЧ рдмрдврд╝рд╛рдирд╛

тЧП рд╕рд┐рдВрдЧрд▓ рд╡рд┐рдВрдбреЛ рдХреНрд▓рд┐рдпрд░реЗрдВрд╕ рд╕рд┐рд╕реНрдЯрдо рдХреЗ рдорд╛рдзреНрдпрдо рд╕реЗ рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛рдУрдВ рдХреЛ рд╕рд░рд▓ рдмрдирд╛рдирд╛

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдПрдХ рдЬрд┐рд▓рд╛ рдПрдХ рдЙрддреНрдкрд╛рдж (ODOP) рдиреАрддрд┐ 2024

тЧП рдШреЛрд╖рд┐рдд 8 рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рдХреЛ, рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рдЬрд┐рд▓реЗ рдХреЛ рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рдХреЗрдВрджреНрд░ рдореЗрдВ рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрд┐рдд рдХрд░рдирд╛ред

тЧП рдмрдЬрдЯ 2024-25 рдХреЗ рд▓рдХреНрд╖реНрдпреЛрдВ рдХреЛ рд▓рд╛рдЧреВ рдХрд░рдиреЗ рд╣реЗрддреБ рд╕реНрдерд╛рдиреАрдп рдЙрджреНрдпреЛрдЧреЛрдВ, рдЙрддреНрдкрд╛рдж рдореВрд▓реНрдп рд╢реГрдВрдЦрд▓рд╛рдУрдВ рдФрд░ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реАрдп рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ред

Mining & Industrial Growth Study Note Diagram 4

тЧП рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕рд╣рд╛рдпрддрд╛, рддрдХрдиреАрдХреА рдЙрдиреНрдирдпрди, рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ рдкреНрд░рдорд╛рдгрди, рдИ-рдХреЙрдорд░реНрд╕, рдЕрд╡рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдЖрджрд┐ рдХреЛ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рдиред

тЧП рдЬрд┐рд▓реЛрдВ рдХреЗ рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯ рдЙрддреНрдкрд╛рджреЛрдВ рдФрд░ рд╕рд╛рдВрд╕реНрдХреГрддрд┐рдХ рдзрд░реЛрд╣рд░ рдХреЛ рд╡реИрд╢реНрд╡рд┐рдХ рд╕реНрддрд░ рдкрд░ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ рджреЗрдирд╛ред

рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рдЕрд╡рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛ рд╕реЗрд╡рд╛рдПрдБ

тЧП RSIC рдЬрдпрдкреБрд░, рдЬреЛрдзрдкреБрд░ рдФрд░ рднреАрд▓рд╡рд╛рдбрд╝рд╛ рдореЗрдВ рд╢реБрд╖реНрдХ рдмрдВрджрд░рдЧрд╛рд╣ (ICD) рдФрд░ рд╕рд╛рдВрдЧрд╛рдиреЗрд░ рдПрдпрд░ рдХрд╛рд░реНрдЧреЛ рдХреЙрдореНрдкреНрд▓реЗрдХреНрд╕ рдХреЗ рдорд╛рдзреНрдпрдо рд╕реЗ рд╕реЗрд╡рд╛рдПрдБ рдкреНрд░рджрд╛рди рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред

тЧП рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ рдХрд╛рд░реЛрдмрд╛рд░ тВ╣11.05 рдХрд░реЛрдбрд╝ рд░рд╣рд╛ред

рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рд╕рдВрд╡рд░реНрдзрди рдкреНрд░рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо

тЧП 2012 рдореЗрдВ рд╢реБрд░реВ, рдирд┐рд░реНрдпрд╛рддрдХреЛрдВ рдХреЛ рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛, рджрд╕реНрддрд╛рд╡реЗрдЬреАрдХрд░рдг рдФрд░ рдмрд╛рдЬрд╛рд░ рдЬрд╛рдирдХрд╛рд░реА рдХреА рдЯреНрд░реЗрдирд┐рдВрдЧ рдкреНрд░рджрд╛рди рдХрд░рддрд╛ рд╣реИред

тЧП REPC рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рдЪреБрдиреМрддрд┐рдпреЛрдВ рдФрд░ рдкреНрд░рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╕реНрдерд╛рдкрд┐рддред

рдЕрдиреНрдп рдкрд╣рд▓

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдлрд╛рдЙрдВрдбреЗрд╢рди: рдкреНрд░рд╡рд╛рд╕реА рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рдирд┐рдпреЛрдВ рд╕реЗ рдЬреБрдбрд╝рд╛рд╡ рдФрд░ рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреЗ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдореЗрдВ рдЙрдирдХреА рднрд╛рдЧреАрджрд╛рд░реА рдХреЛ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рдиред

тЧП рднрд╛рд░рдд рдореЗрдВ 12 рдФрд░ рд╡рд┐рджреЗрд╢реЛрдВ рдореЗрдВ 12 рд╢рд╣рд░реЛрдВ рдореЗрдВ рд╢рд╛рдЦрд╛рдПрдБ рд╕реНрдерд╛рдкрд┐рдд, 14 рдирдИ рд╢рд╛рдЦрд╛рдУрдВ рдХреА рд╕реНрд╡реАрдХреГрддрд┐ред

рд░рд╛рдЗрдЬрд┐рдВрдЧ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдЧреНрд▓реЛрдмрд▓ рдЗрдиреНрд╡реЗрд╕реНрдЯрдореЗрдВрдЯ рд╕рдорд┐рдЯ 2024

тЧП рд╡рд┐рднрд┐рдиреНрди рджреЗрд╢реЛрдВ рдФрд░ рд╢рд╣рд░реЛрдВ рдореЗрдВ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рд░реЛрдб рд╢реЛ рдФрд░ рдкреНрд░рд╡рд╛рд╕реА рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рдиреА рд╕рдореНрдореЗрд▓рдиред

тЧП рдкреНрд░рд╡рд╛рд╕реА рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рдиреА рдХреЙрдиреНрдХреНрд▓реЗрд╡ (10 рджрд┐рд╕рдВрдмрд░ 2024)

тЧП 4,000 рдкреНрд░рд╡рд╛рд╕реА рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рдирд┐рдпреЛрдВ рдФрд░ рд╡рд┐рднрд┐рдиреНрди рд╕рдВрдШреЛрдВ рдХреА рднрд╛рдЧреАрджрд╛рд░реАред

тЧП рдореБрдЦреНрдпрдордВрддреНрд░реА рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ "рдкреНрд░рд╡рд╛рд╕реА рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рдиреА рджрд┐рд╡рд╕" рдордирд╛рдиреЗ, рдирдП рд╡рд┐рднрд╛рдЧ рдХреЗ рдЧрдарди рдФрд░ "рд╕рд┐рдВрдЧрд▓ рдкреЙрдЗрдВрдЯ рдХреЙрдиреНрдЯреИрдХреНрдЯ" рдХреЗрдВрджреНрд░ рдмрдирд╛рдиреЗ рдХреА рдШреЛрд╖рдгрд╛ред

рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдФрд░ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рдкрд╣рд▓

тЧП рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЙрджреНрдпрдорд┐рддрд╛ рдЬреНрдЮрд╛рдкрди (IEM)

тЧП рд╡рд░реНрд╖ 2024-25 (рдЬреБрд▓рд╛рдИ 2024 рддрдХ) рдореЗрдВ тВ╣910 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдХреЗ 9 рдкреНрд░рд╕реНрддрд╛рд╡ рднрд╛рд░рдд рд╕рд░рдХрд╛рд░ рдХреЛ рдкреНрд░рд╕реНрддреБрддред

рдЦрд╛рджреА рдФрд░ рдЧреНрд░рд╛рдореЛрджреНрдпреЛрдЧ (PMEGP рдпреЛрдЬрдирд╛)

тЧП 607 рдирдИ рдЗрдХрд╛рдЗрдпреЛрдВ рдХрд╛ рд▓рдХреНрд╖реНрдп, тВ╣16.62 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдЖрд╡рдВрдЯрд┐рдд, 6,677 рд░реЛрдЬрдЧрд╛рд░ рд╕реГрдЬрд┐рдд рдХрд░рдиреЗ рдХрд╛ рд▓рдХреНрд╖реНрдпред

тЧП рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ 156 рдЗрдХрд╛рдЗрдпреЛрдВ рдХреЛ тВ╣13.31 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдкреНрд░рд╛рдкреНрдд, 2,074 рд░реЛрдЬрдЧрд╛рд░ рд╕реГрдЬрдиред

рд╕рд╛рдЭреЗрджрд╛рд░реА рдлрд░реНрдо рдкрдВрдЬреАрдХрд░рдг

тЧП рд╡рд░реНрд╖ 2024-25 (рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ) рдореЗрдВ 3,183 рдлрд░реНрдо рдкрдВрдЬреАрдХреГрдд, тВ╣9.55 рд▓рд╛рдЦ рд░рд╛рдЬрд╕реНрд╡ рд╕рдВрдЧреНрд░рд╣ред

рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рд╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп рдФрд░ рд╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛

тЧП 155 рдХрд╛рд░рдЦрд╛рдиреЛрдВ рд╕реЗ 784 рд╡рд╛рдпреБ рдкреНрд░рджреВрд╖рдг рдирдореВрдиреЛрдВ рдХрд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдгред

тЧП 3,622 рдирд┐рд░реАрдХреНрд╖рдг, 530 рдирдП рдХрд╛рд░рдЦрд╛рдиреЛрдВ рдФрд░ 113 рдмреЙрдпрд▓рд░реЛрдВ рдХрд╛ рдкрдВрдЬреАрдХрд░рдг, 49,306 рд░реЛрдЬрдЧрд╛рд░ред

тЧП 51 рд╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛ рдкреНрд░рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдо, 1,503 рдкреНрд░рддрд┐рднрд╛рдЧрд┐рдпреЛрдВ рдиреЗ рднрд╛рдЧ рд▓рд┐рдпрд╛ред

рдЕрд╡рд╕рд░реЛрдВ рдХреА рдЦреЛрдЬрдГ рдЦрдирди, рддреЗрд▓ рдФрд░ рдЧреИрд╕ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕

рдЦрдирди рдХреНрд╖реЗрддреНрд░

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ 81 рдЦрдирд┐рдЬреЛрдВ рдХреЗ рднрдВрдбрд╛рд░, 58 рдЦрдирд┐рдЬреЛрдВ рдХрд╛ рдЦрдирди рдХрд┐рдпрд╛ рдЬрд╛рддрд╛ рд╣реИред

тЧП рджреЗрд╢ рдореЗрдВ рд╕реАрд╕рд╛-рдЬрд╕реНрддрд╛, рд╕реЗрд▓реЗрдирд╛рдЗрдЯ, рд╡рд╛рд▓реЗрд╕реНрдЯреЛрдирд╛рдЗрдЯ рдХрд╛ рдПрдХрдорд╛рддреНрд░ рдЙрддреНрдкрд╛рджрдХ, рдЪрд╛рдВрджреА, рдХреИрд▓реНрд╕рд╛рдЗрдЯ, рдЬрд┐рдкреНрд╕рдо рдореЗрдВ рдЕрдЧреНрд░рдгреАред

тЧП 2024-25 рдореЗрдВ рд░рд╛рдЬрд╕реНрд╡ рд▓рдХреНрд╖реНрдп тВ╣9,500 рдХрд░реЛрдбрд╝, рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ тВ╣6,340.85 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдПрдХрддреНрд░ред

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдЦрдирд┐рдЬ рдиреАрддрд┐ 2024

тЧП рдЯрд┐рдХрд╛рдК рдФрд░ рдкрд╛рд░рджрд░реНрд╢реА рдЦрдирд┐рдЬ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ред

тЧП 2047 рддрдХ 1 рдХрд░реЛрдбрд╝ рд░реЛрдЬрдЧрд╛рд░ рдФрд░ рдЦрдирд┐рдЬ рдирд┐рд╖реНрдХрд░реНрд╖рдг 58 рд╕реЗ 70 рддрдХ рдмрдврд╝рд╛рдиреЗ рдХрд╛ рд▓рдХреНрд╖реНрдпред

тЧП рдЦрдирди рд░рд┐рдпрд╛рдпрдд рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдХреЛ 2047 рддрдХ рд░рд╛рдЬреНрдп рдХреА рдХреБрд▓ рднреВрдорд┐ рдХреЗ 2 рдкреНрд░рддрд┐рд╢рдд рддрдХ рдмрдврд╝рд╛рдирд╛ред

тЧП рдЕрд╡реИрдз рдЦрдирди рд░реЛрдХрдиреЗ рд╣реЗрддреБ рдЬреАрдкреАрдПрд╕, рдЬрд┐рдпреЛ-рдлреЗрдВрд╕рд┐рдВрдЧ, рдПрдЖрдИ рдирд┐рдЧрд░рд╛рдиреАред

тЧП 50 рдкреНрд░рдореБрдЦ рдЦрдирд┐рдЬ рдмреНрд▓реЙрдХреЛрдВ рдХреА рдиреАрд▓рд╛рдореА рдФрд░ рд░рд╛рдЬреНрдп рдЦрдирди рдХрдВрдкрдиреА рдХреА рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ред

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдПрдо-рд╕реИрдВрдб рдиреАрддрд┐ 2024

тЧП рдирджреА рд░реЗрдд рдХреЗ рд╡рд┐рдХрд▓реНрдк рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдПрдо-рд╕реИрдВрдб рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ред

рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди

тЧП рд░реЙрдпрд▓реНрдЯреА рдореЗрдВ 50% рдЫреВрдЯ, рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдЫреВрдЯ 10 рд╡рд░реНрд╖реЛрдВ рддрдХ 75% рд░рд╛рдЬреНрдп рдХрд░ рдкреНрд░рддрд┐рдкреВрд░реНрддрд┐ред

тЧП 100% рдмрд┐рдЬрд▓реА рд╢реБрд▓реНрдХ рдЫреВрдЯ (7 рд╡рд░реНрд╖), рд╕реНрдЯрд╛рдореНрдк рд╢реБрд▓реНрдХ рдореЗрдВ 75% рдЫреВрдЯред

тЧП 2028-29 рддрдХ рд╕рд░рдХрд╛рд░реА рдкрд░рд┐рдпреЛрдЬрдирд╛рдУрдВ рдореЗрдВ рдПрдо-рд╕реИрдВрдб рдЙрдкрдпреЛрдЧ 50% рддрдХ рдмрдврд╝рд╛рдиреЗ рдХрд╛ рд▓рдХреНрд╖реНрдпред

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд░рд╛рдЬреНрдп рдЦрдирд┐рдЬ рдЕрдиреНрд╡реЗрд╖рдг рдиреНрдпрд╛рд╕

тЧП рдЦрдирд┐рдЬ рдкреВрд░реНрд╡реЗрдХреНрд╖рдг рдФрд░ рддрдХрдиреАрдХреА рдирд╡рд╛рдЪрд╛рд░ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ред

тЧП рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ 711 рдирдореВрдиреЛрдВ рдХрд╛ рд░рд╛рд╕рд╛рдпрдирд┐рдХ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг рдФрд░ 21 рдИ-рдиреАрд▓рд╛рдореА рдмреНрд▓реЙрдХ рддреИрдпрд╛рд░ред

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд░рд╛рдЬреНрдп рдЦрд╛рди рдПрд╡рдВ рдЦрдирд┐рдЬ рд▓рд┐рдорд┐рдЯреЗрдб (RSMML)

тЧП рдФрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХ рдЦрдирд┐рдЬреЛрдВ рдХреЗ рдЦрдирди рдФрд░ рд╡рд┐рдкрдгрди рдореЗрдВ рдкреНрд░рдореБрдЦред

тЧП рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ тВ╣2,125.46 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХрд╛ рд╕рдХрд▓ рд░рд╛рдЬрд╕реНрд╡ рдФрд░ тВ╣762.63 рдХрд░реЛрдбрд╝ рдХрд╛ рдХрд░-рдкреВрд░реНрд╡ рд▓рд╛рднред

тЧП рдЪрд╛рд░ рдкреНрд░рдореБрдЦ рдПрд╕.рдмреА.рдпреВ. рдПрд╡рдВ рдкреА.рд╕реА-

1. рд╕реНрдЯреНрд░реЗрдЯрдЬрд┐рдХ рдмрд┐рдЬрдиреЗрд╕ рдпреВрдирд┐рдЯ рдПрд╡рдВ рдкреНрд░реЛрдлрд┐рдЯ рд╕реЗрдиреНрдЯрд░ рд░реЙрдХ рдлреЙрд╕реНрдлреЗрдЯ, рдЭрд╛рдорд░ рдХреЛрдЯрдбрд╛, рдЙрджрдпрдкреБрд░ред

2. рд╕реНрдЯреНрд░реЗрдЯрдЬрд┐рдХ рдмрд┐рдЬрдиреЗрд╕ рдпреВрдирд┐рдЯ рдПрд╡рдВ рдкреНрд░реЛрдлрд┐рдЯ рд╕реЗрдиреНрдЯрд░ рдЬрд┐рдкреНрд╕рдо, рдмреАрдХрд╛рдиреЗрд░ред

3. рд╕реНрдЯреНрд░реЗрдЯрдЬрд┐рдХ рдмрд┐рдЬрдиреЗрд╕ рдпреВрдирд┐рдЯ рдПрд╡рдВ рдкреНрд░реЛрдлрд┐рдЯ рд╕реЗрдиреНрдЯрд░рд▓рд╛рдИрдо рд╕реНрдЯреЛрди, рдЬреЛрдзрдкреБрд░ред

4. рд╕реНрдЯреНрд░реЗрдЯрдЬрд┐рдХ рдмрд┐рдЬрдиреЗрд╕ рдпреВрдирд┐рдЯ рдПрд╡рдВ рдкреНрд░реЛрдлрд┐рдЯ рд╕реЗрдиреНрдЯрд░ рд▓рд┐рдЧреНрдирд╛рдЗрдЯ, рдЬрдпрдкреБрд░ред

рд╕рдШрди рдЦрдирд┐рдЬ рд╕рд░реНрд╡реЗрдХреНрд╖рдг рдПрд╡рдВ рдкреВрд░реНрд╡реЗрдХреНрд╖рдг рдпреЛрдЬрдирд╛ (IPS)

тЧП 2024-25 рдореЗрдВ 35 рдкрд░рд┐рдпреЛрдЬрдирд╛рдУрдВ рдХрд╛ рднреВрд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХ рд╕рд░реНрд╡реЗрдХреНрд╖рдгред

тЧП 565 рд╡рд░реНрдЧ рдХрд┐рдореА рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реАрдп рд╕рд░реНрд╡реЗрдХреНрд╖рдг, 1,731.50 рдореАрдЯрд░ рдбреНрд░рд┐рд▓рд┐рдВрдЧред

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ рддреЗрд▓ рдФрд░ рдкреНрд░рд╛рдХреГрддрд┐рдХ рдЧреИрд╕

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдХрд╛ рдпреЛрдЧрджрд╛рди:

тЧП рднрд╛рд░рдд рдХреЗ рдХреБрд▓ рдХрдЪреНрдЪреЗ рддреЗрд▓ рдЙрддреНрдкрд╛рджрди рдореЗрдВ рд░рд╛рдЬреНрдп рдХрд╛ 14.95% (4.39 рдПрдордПрдордЯреАрдкреАрдП) рдХрд╛ рдпреЛрдЧрджрд╛рдиред

тЧП рдкреНрд░рд╛рдХреГрддрд┐рдХ рдЧреИрд╕ рдЙрддреНрдкрд╛рджрди 3.50-3.70 рдПрдордПрдордПрд╕рд╕реАрдПрдо рдкреНрд░рддрд┐рджрд┐рдиред

рдореБрдЦреНрдп рдкреЗрдЯреНрд░реЛрд▓реАрдлреЗрд░рд╕ рдмреЗрд╕рд┐рди:

тЧП рдмрд╛рдбрд╝рдореЗрд░-рд╕рд╛рдВрдЪреМрд░ (рдмрд╛рдбрд╝рдореЗрд░, рд╕рд╛рдВрдЪреМрд░, рдЬрд╛рд▓реЛрд░)

тЧП рдЬреИрд╕рд▓рдореЗрд░ (рдЬреИрд╕рд▓рдореЗрд░)

тЧП рдмреАрдХрд╛рдиреЗрд░-рдирд╛рдЧреМрд░ (рдмреАрдХрд╛рдиреЗрд░, рдирд╛рдЧреМрд░, рд╢реНрд░реАрдЧрдВрдЧрд╛рдирдЧрд░, рд╣рдиреБрдорд╛рдирдЧрдврд╝, рдЪреВрд░реВ)

тЧП рд╡рд┐рдВрдзреНрдпрди (рдХреЛрдЯрд╛, рдмрд╛рд░рд╛рдБ, рдмреВрдБрджреА, рдЭрд╛рд▓рд╛рд╡рд╛рдбрд╝, рднреАрд▓рд╡рд╛рдбрд╝рд╛, рдЪрд┐рддреНрддреМрдбрд╝рдЧрдврд╝)

2024-25 рдХреЗ рдкреНрд░рдореБрдЦ рдЖрдБрдХрдбрд╝реЗ (рджрд┐рд╕рдВрдмрд░, 2024 рддрдХ):

тЧП рдХрдЪреНрдЪреЗ рддреЗрд▓ рдХрд╛ рдЙрддреНрдкрд╛рджрди: 26.36 рд▓рд╛рдЦ рдореАрдЯреНрд░рд┐рдХ рдЯрди (рдХреЗрдпрд░реНрди рдЗрдВрдбрд┐рдпрд╛, рдмрд╛рдбрд╝рдореЗрд░-рд╕рд╛рдВрдЪреМрд░)

тЧП рдкреНрд░рд╛рдХреГрддрд┐рдХ рдЧреИрд╕ рдЙрддреНрдкрд╛рджрди: рдЬреИрд╕рд▓рдореЗрд░ рд╡ рдмрд╛рдбрд╝рдореЗрд░-рд╕рд╛рдВрдЪреМрд░ рдмреЗрд╕рд┐рди рд╕реЗ 935.83 рдПрдордПрдордПрд╕рд╕реАрдПрдо (рдХреЗрдпрд░реНрди рд╡реЗрджрд╛рдВрддрд╛, рдУрдПрдирдЬреАрд╕реА, рдСрдпрд▓ рдЗрдВрдбрд┐рдпрд╛)

тЧП рдЬреИрд╕рд▓рдореЗрд░ рдХреЗ рдмрд╛рдШреЗрд╡рд╛рд▓рд╛ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рд╕реЗ рд▓рдЧрднрдЧ 1,55,713 рдмреИрд░рд▓ рд╣реИрд╡реА рдХреНрд░реВрдб рдСрдпрд▓ рдХрд╛ рдЙрддреНрдкрд╛рджрди; рд╡рд░реНрддрдорд╛рди рдореЗрдВ рднрд╛рд░реА рддреЗрд▓ рдХрд╛ рдЙрддреНрдкрд╛рджрди 580 рдмреИрд░рд▓ рдкреНрд░рддрд┐рджрд┐рди (рдмреА.рдУ.рдкреА.рдбреА.)

тЧП рд░рд╛рдЬрд╕реНрд╡ рдЕрд░реНрдЬрд┐рдд: тВ╣2,078.21 рдХрд░реЛрдбрд╝

рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд░рд┐рдлрд╛рдЗрдирд░реА рдкрд░рд┐рдпреЛрдЬрдирд╛ (рдПрдЪрдЖрд░рдЖрд░рдПрд▓, рдкрдЪрдкрджрд░рд╛):

тЧП рдХреНрд╖рдорддрд╛: 9 рдПрдордПрдордЯреАрдкреАрдП, рдмреАрдПрд╕-VI рдорд╛рдирдХ рдЙрддреНрдкрд╛рджреЛрдВ рдХрд╛ рдЙрддреНрдкрд╛рджрдиред

тЧП рд▓рд╛рдЧрдд: тВ╣72,937 рдХрд░реЛрдбрд╝ (74% рдПрдЪрдкреАрд╕реАрдПрд▓, 26% рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рд╕рд░рдХрд╛рд░)ред

тЧП рдХрд╛рд░реНрдп рдкреНрд░рдЧрддрд┐: 84% рдкреВрд░реНрдг, 24,000 рд╢реНрд░рдорд┐рдХ рдХрд╛рд░реНрдпрд░рддред

тЧП рдЕрдм рддрдХ рд╡реНрдпрдп: тВ╣52,332.50 рдХрд░реЛрдбрд╝ред

Related Notes in Rajasthan Economy, Polity & Schemes